Yahya Çavuş Şehitliği ve Anıtı

Yahya Çavuş Şehitliği, Ertuğrul Tabyası’nın karşısında konumlanır ve 25 Nisan 1915’te Ertuğrul Koyu’na yapılan çıkarma sırasında bu toprakları savunurken şehit düşen askerlerimizin hatırasını yaşatmak amacıyla inşa edilmiştir. Çanakkale muharebelerinin en kanlı safhalarından birine sahne olan bu koyda, 9’uncu Tümen’in 26’ncı Alayı’na bağlı 3’üncü Tabur’un kahraman neferleri, vatan savunmasında destan yazmıştır. Kültür Bakanlığı tarafından 1992 yılında yaptırılan şehitlik, bu müstesna direnişin nişanesi olarak bugüne ulaşmıştır.

Şehitliğin büyük kitabesi üzerinde 148 şehidimizin ismi kayıtlıdır. Kitabenin önünde yer alan Türkiye motifi üzerindeki 67 sembolik mezar taşı ise, kimliği tespit edilemeyen diğer şehitlerimizi yâd etmektedir. Sayıca kendilerinden katbekat üstün olan düşman kuvvetlerine karşı, yalnızca bir taburla 5 kilometrelik sahil şeridinde olağanüstü bir mukavemet gösteren Türk birlikleri, İngiliz 29. Tümeni’nin taarruzunu durdurmuştur. Bu savunma, düşmanın Alçıtepe’ye ulaşma hedefini boşa çıkarmış ve muharebelerin seyrini zafer istikametinde değiştirmiştir. Bu direniş, ilerleyen günlerde Türk kuvvetlerine kritik bir zaman kazandırmış ve müttefiklerin ilerleyişini ciddi biçimde geciktirmiştir.

Ertuğrul Koyu’ndan taarruza geçen İngiliz 29. Tümeni, bölgenin hâkim noktası olan Alçıtepe’yi ele geçirerek diğer kollardan gelecek desteklerle burada tutunmayı planlamıştır. Ancak bu plan, 3’üncü Tabur’un 10’uncu Bölüğü’nden Ezineli Yahya Çavuş’un ortaya koyduğu eşsiz liderlikle boşa çıkmıştır. Bölük Komutanı Yüzbaşı Hüseyin Hüsnü Bey’in şehit düşmesi üzerine komutayı derhal eline alan Yahya Çavuş, arkadaşlarıyla birlikte gösterdiği üstün cesaretle bu direnişin sembol ismi olmuştur.

Şehitlikteki anıtın dört cephesinde, bu toprakların kıymetini ve şehitlerimizin aziz hatırasını ebedileştiren veciz ifadeler yer almaktadır. Kuzey yüzünde Gazi Mustafa Kemal’in 1928 tarihli “Vatan ve Bayrağı için Şehit olan bu Kahraman Askerleri Minnet ve Şükranla Anıyorum. Seve seve canlarınızı verdiğiniz kutsal vatan topraklarında rahat uyuyunuz. Aziz ruhunuz şad olsun…” sözleri bulunur. Batı yüzünde Vali Nail Memik’in “Bir kahraman takım ve Yahya Çavuş’tular / Tam 3 alayla burada gönülden vuruştular / Düşman Tümen sanırdı bu şaheser erleri / Allah’ı arzu ettiler, Akşama kavuştular” dizeleri, doğu yüzünde “Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın / Gömelim seni gel tarihe desem sığmazsın / Ey Şehid oğlu, isteme benden makber / Sana ağuşunu açmış duruyor Peygamber” mısraları, güney yüzünde ise Mehmet Akif Ersoy’un “Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ / Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan şühedâ! / Can’ı Canan’ı, bütün varımı alsında hudâ / Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ” dizeleri anıtı süslemektedir. Şehitlik sınırları içinde, günümüze kadar özgün haliyle ulaşan ön saftaki Türk siperleri de ziyaretçiler tarafından görülebilmektedir.