Atatürk'ün Sözleri

Zafer ve Fedakârlık

“30 Ağustos'ta sevk ve idare ettiğim muharebede Türk milleti yanımdaydı. Bir insan, milletiyle beraber hareket ettiği zaman ne kadar kuvvetli hissediyor bilir misiniz? Bunun tarifi zordur. Bunu anlatmakta güçlük çekersem beni mazur görünüz.”

Kaynak: Hakimiyet-i Milliye gazetesi, 30 Ağustos 1928.

“Biz hayat ve bağımsızlık için mücadele eden ve bu kanlı mücadeleler manzarası karşısında bütün medeniyet dünyasının hissiz seyirci kaldığını görmekle içi kan ağlayan insanlarız.”

Kaynak: Atatürk'ün Bütün Eserleri, 13. cilt, Kaynak Yayınları, s. 96.

“Bütün görevlerin üstünde bizim de bir vicdanî görevimiz vardı; o da, herkesin sudan birtakım görevler yaptığı sırada hayatımızı, varlığımızı bu milletin bağrına sokarak, onlarla beraber düşman karşısında uğraşmak olmuştur! (1920)”

Kaynak: Atatürk’ün S.D.I, s. 106

“Millî müdafaamızı, düşmanların bayrakları, babalarımızın ocakları üstünden çekilinceye kadar terk edemeyiz. İstanbul mabetleri etrafında düşman askerleri gezdikçe, öz vatan toprakları üstünden yabancı adamların ayakları çekilmedikçe biz mücadelemizde devam etmeye mecburuz. (1920)”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 99.

“Siyasî, askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsun, iktisadî zaferlerle taçlandırılmazlarsa kazanılacak başarılar yaşayamaz ve sürekli olamaz.”

Kaynak: Afet İnan, Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Devrimi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, s. 104

“Tüm Türk toprakları kurtulmadıkça durmayacağım. (1922)”

Kaynak: Atatürk'ün Bütün Eserleri, 13. Cilt, Kaynak Yayınları, s. 279. Mustafa Kemal Paşa’nın 13 Ekim 1922 tarihinde İzmir’de, Amerikalı yazar Richard Danin’e verilen ve Figaro Gazetesi’nde yayımlanan mülakatı.

Bilim, Akıl ve Çağdaşlık

“Adlî siyasetimizin esası, «Zamanın değişmesi ile hükümlerin dahi değişmesi lâzım geleceği inkâr olunmaz." kaidesidir.”

Kaynak: KARAL (Ord. Prof.), Enver Ziya (1922-03-01). Fatih ÖZDEMİR (Ed.). Atatürk'ten Düşünceler (kitap)|biçim= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım). Ankara: ODTÜ Yayıncılık. s. 67. ISBN 9757064122. Türk İnkılabı ve Hukuk |er

“Akıl ve mantığın halledemeyeceği mesele yoktur.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 136.

“Bir toplumun eksikliği ne olabilir? Milleti millet yapan, ilerleten ve geliştiren güçler vardır: Düşünce güçleri, içtimâî güçler. Düşünceler, anlamsız, yararsız, akla sığmaz saçmalarla dolu olursa o düşünceler hastalıklıdır. Bir de içtimâî yaşayış, akıldan mantıktan uzak, yararsız, zararlı birtakım görenek ve geleneklerle dopdolu olursa yaşama sayılamaz. İlerleyemez, gelişemez, inmeliler gibi olduğu yerde bocalar kalır.”

Kaynak: Bugünün Diliyle Atatürkʼün Söylevleri, Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 86

“Biz Batı medeniyetini bir öykünmecilik yapalım diye almıyoruz. Onda iyi olarak gördüklerimizi kendi yapımıza uygun bulduğumuz için, dünya medeniyet seviyesi içinde benimsiyoruz.”

Kaynak: Prof Dr. Afet İnan, M. Kemal Atatürk'ten Yazdıklarım, 1971, s. 37

“Biz cahil dediğimiz zaman, mektepte okumamış olanları kastetmiyoruz. Kastettiğimiz ilim, hakikati bilmektir.”

Kaynak: İsmet Giritli, Kalkınma ve Türkiye, İzlem Yayınları, s. 42.

“Bizi yanlış yola sevk eden kötü yaradılışlılar, çok kere din perdesine bürünmüşler, saf ve temiz halkımızı hep din kuralları sözleriyle aldatagelmişlerdir. Tarihimizi okuyunuz, dinleyiniz… Görürsünüz ki milleti mahveden, esir eden, harap eden fenalıklar hep din örtüsü altındaki küfür ve kötülükten gelmiştir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 127

“Bugünün ihtiyaçlarına uygun kanun yapmak ve onu iyi uygulamak refah ve ilerleme vasıtalarının en mühimlerindendir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I, s. 328

“Bunca asırlarda olduğu gibi, bugün dahi, milletlerin bilgisizliğinden ve taassubundan istifade ederek binbir türlü siyasî ve şahsî maksat ve menfaat temini için dini alet ve vasıta olarak kullanmak teşebbüsünde bulunanların, içeride ve dışarıda varlığı, bizi bu konuda söz söylemekten ne yazık ki henüz uzak bulundurmuyor.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 125.

“Büyük devletler kuran ecdadımız büyük ve geniş kapsamlı medeniyetlere de sahip olmuştur. Bunu aramak, tetkik etmek Türklüğe ve cihana bildirmek bizim için bir borçtur.”

Kaynak: Afet İnan, Mustafa Kemal Atatürk'ten Yazdıklarım, Millî Eǧitim Bakanlığı Devlet Kitapları, s. 36.

“Efendiler, insanlar adetlerini, ahlaklarını, hislerini, temayüllerini hatta fikirlerini seciye ve terbiyede içinden çıktığı ve içinde yetiştiği heyet-i içtimaiyenin temayülat-ı umumiyesinden kurtulamazlar. (1922)”

Kaynak: ATATÜRK, Mustafa Kemal (2013-2014). "Milli Mücadele'de Atatürk ile Claude Farrére'in İzmit'i Ziyareti". Dr. Tarık SAYGI. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Efendiler ve ey millet! İyi biliniz ki Türkiye Cumhuriyeti; şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru ve en hakiki tarikat, tarikatımedeniyedir. Medeniyetin emrettiğini ve talep ettiğini yapmak, insan olmak için kâfidir. (1925)”

Kaynak: "Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler, mensuplar memleketi olamaz. En doğru ve en gerçek tarikat, uygarlık tarikatıdır." (Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 215)

“İnsanlar, içtimâî hayatta haklardan ve vazifelerden örülmüş bir ağ içinde düşünülebilir. İnsanlar, insan kaldıkça bu ağdan çıkamazlar.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 120

“İnsanların hayatına, faaliyetine hâkim olan kuvvet yaratıcılık ve icat kabiliyetidir. İcadı ve yaratıcılığı yapabilen insanların ise, mutlaka kültürlü olmalarının şart olduğu tebarüz etmiştir.”

Kaynak: Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Yeni Baskıya Hazırlayan: Arı İnan, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s. 375

“Kültür dediğimiz zaman, bir insan cemiyetinin devlet hayatında, fikir hayatında, iktisat hayatında yapabilecekleri şeylerin muhassalasını kastediyoruz ki, medeniyet de bundan başka bir şey değildir.”

Kaynak: KARAL (Ord. Prof.), Enver Ziya (1939-02-10). Fatih ÖZDEMİR (Ed.). Atatürk'ten Düşünceler (kitap)|biçim= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım). Ankara: ODTÜ Yayıncılık. ISBN 9757064122. İnkılâp ve Medeniyet |erişim-tari

“Medenî olmayan insanlar, medenî olanların ayakları altında kalmaya mahkûmdurlar.”

Kaynak: Atatürkçülük, Cilt I, Genelkurmay Başkanlığı, Millî Eğitim Basımevi, 1984, s. 354.

“Milletimizin siyasî, içtimâî hayatında, milletimizin fikri eğitiminde rehberimiz ilim ve teknik olacaktır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 43

“Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.”

Kaynak: "Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir". Erişim tarihi: 31 Ocak 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat, insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır.”

Kaynak: Hasan Cemil Çambel, T.T.K. Belleten Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 10, s. 272

“Türk dilinin sadeleştirilmesi, zenginleştirilmesi ve kamuoyuna bunların benimsetilmesi için her yayın aracından faydalanmalıyız. Her aydın hangi konuda olursa olsun yazarken buna dikkat edebilmeli, konuşma dilimizi ise ahenkli, güzel bir hâle getirmeliyiz.”

Kaynak: Afet İnan, Atatürk ve Dil Bayramı, Atatürk'e Saygı, T.D.K. s. 54.

“Türk milleti çok büyük olaylarla ispat etti ki yeniliksever ve inkılâpçı bir millettir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 216-217

“Türk Tarih ve Dil kurumlarının, Türk millî varlığını aydınlatan çok kıymetli ve önemli birer ilim kurumu mahiyetini aldığını görmek hepimizi sevindirici bir hadisedir. Tarih Kurumu, yaptığı kongre, kurduğu sergi, yurt içindeki kazılar ortaya çıkardığı eserlerle şimdiden bütün ilim dünyasına kültürel vazifesini yerine getirmeye başlamış bulunuyor.”

Kaynak: Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Yeni Baskıya Hazırlayan: Arı İnan, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s. 273

“Medeniyet yolunda başarı yenileşmeye bağlıdır. İçtimâî hayatta, iktisadî hayatta, ilim ve fen sahasında başarılı olmak için yegane gelişme ve ilerleme yolu budur.”

Kaynak: Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri Cilt II, s. 181-182

Millet ve Vatan

“Amerika, Avrupa ve bütün medeniyet dünyası bilmelidir ki Türkiye halkı her medenî ve kabiliyetli millet gibi kayıtsız şartsız hür ve müstakil yaşamaya kesin karar vermiştir. Bu haklı kararı bozmaya yönelik her kuvvet, Türkiye'nin ebedî düşmanı kalır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III, s. 48

“Arkadaşlarımız ve milletin bütün fertleri gibi, millî davamızda benim de emeğim geçmiş ise, bu çalışmada iş yapma kuvveti ve başarı varsa, bunu bana mal etmeyiniz. Ancak ve ancak bütün milletin manevî kişiliğine mal ediniz. Ben milletin bu yüksek manevî kişiliği içinde bir önemsiz fert olmakla mutluyum. Efendiler, millet bütünüyle manevî bir kişilik hâlinde ve bir birleşmiş kitle şeklinde belirdi ve bu yüce birliği koruyarak ona düşman olanları ortadan kaldırdı. (1923)”

Kaynak: (Atatürk’ün S.D.II, s. 115)

“Asırlardan beri Türkiye'yi idare edenler çok şeyler düşünmüşlerdir; fakat yalnız bir şeyi düşünmemişlerdir: Türkiye'yi!.. Bu düşüncesizlik yüzünden Türk vatanının, Türk milletinin uğradığı zararları ancak bir tarzda telafi edebiliriz: O da artık Türkiye'de Türkiye'den başka bir şeyi düşünmemek. Ancak bu zihniyetle hareket ederek her türlü selamet ve saadet hedeflerine ulaşabiliriz. (30 Ağustos 1924)”

Kaynak: Atatürk'ün Bütün Eserleri, 16. cilt, Kaynak Yayınları, s. 288

“Bir zamanlar gelir, beni unutmak veya unutturmak isteyen gayretler belirebilir. Fikirlerimi inkâr edenler ve beni yerenler çıkabilir. Hattâ bunlar, benim yakın bildiğim ve inandıklarım arasından bile olabilir. Fakat, ektiğimiz tohumlar o kadar özlü ve kuvvetlidirler ki bu fikirler; Hint’ten, Mısır’dan döner dolaşır, gene gelir, verimli sonuçları kalpleri doldurur. (1937)”

Kaynak: ATATÜRK’E GÖRE ATATÜRK (Atatürk’ten B.H., s. 6, 128)

“Bulgarlar, Sırplar, Macarlar, Romenler sabanlarına yapışmışlar, varlıklarını korumuşlar, kuvvetlenmişler; bizim milletimiz de böyle fatihlerin arkasında serserilik etmiş… (17 Şubat 1923'te İzmir'de Türkiye İktisat Kongresi'ni açış söylevinde Türklerin geri kalmışlığına eleştirisi.)”

Kaynak: Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri I-III, Bugünkü dille yayına hazırlayanlar: Prof.Dr. Ali Sevim, Prof.Dr. M.Akif Tural, Prof.Dr. İzzet Öztoprak, Türkiye İktisat Kongresi’ni Açış Söylevi

“Efendiler! Bir memleketin, bir memleket halkının düşmandan zarar görmesi acıdır. Fakat kendi ırkından büyük tanıdığı ve başlarında taşıdığı insanlardan hayırsızlık, kötülük görmesi ondan daha acıdır. Bu kalp ve vicdanlar için beklenmez bir yaradır.”

Kaynak: "Bursalılarla Konuşma | Atatürk Araştırma Merkezi". web.archive.org. 4 Haz 2014. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Eğer bir millet büyükse kendisini tanımakla daha büyük olur.”

Kaynak: Hikmet Bayur, T.D.K., Türk Dili, Belleten, No: 33, 1938, s. 16

“Her ferdinin son nefesi; Türk milletinin nefesinin sönmeyeceğini, onun ebedî olduğunu göstermelidir. Yüksel Türk! Senin için yükseklik sınırı yoktur. İşte parola budur.”

Kaynak: Atatürk Serisi, 7. sayı, Milli Eğitim Basımevi, s. 42.

“Hürriyet ve istiklâl benim karakterimdir. Ben milletimin ve büyük ecdadımın en kıymetli mirasından olan istiklâl aşkı ile yaratılmış bir adamım.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III, s. 24

“Kapitülasyonların hiçbir kısmına istisnayı kabul etmiyoruz. Adlî, malî veya askerî kapitülasyonların hiçbirini tanımıyoruz. (1922)”

Kaynak: Mustafa Kemal'in Chicago Tribune Muhabirine Verdiği Mülâkat, 18 Eylül 1922; İkdam Gazetesi, 20 Eylül 1922.

“Köylü, hepimizin velinimetidir. Bu necip unsurun refahını düşüneceğiz.”

Kaynak: Sadi Borak, Atatürk'ün Resmi Yayınlara Girmemiş Söylev Demeç Yazışma ve Söyleşileri, Kaynak Yayınları, s. 309.

“Malum-i âlileridir ki, milletimiz asırlardan beri iki kuvvetin, iki müstebit kuvvetin, iki imhakâr kuvvetin taht-ı tazyikında müteessir ve müteellim olmakta idi. O kuvvetlerden birisi; doğrudan doğruya memleket ve milleti idare etmek iddiasında bulunan müstebitler, ikincisi; bütün bir emperyalist ve kapitalist âlemidir. (29 Ocak 1921 - Tevfik Paşa ile Muhaberatı Hakkında)”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, s. 89

“Milletimizin yüksek karakterini, yorulmaz çalışkanlığını, doğuştan zekâsını, ilme bağlılığını, güzel sanatlara sevgisini, millî birlik duygusunu sürekli olarak ve her türlü araç ve tedbirlerle besleyerek geliştirmek millî ülkümüzdür. Türk milletine çok yaraşan bu ülkü, onu bütün insanlığa gerçek huzurun temini yolunda kendine düşen medenî vazifeyi yapmakta başarıya ulaştıracaktır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 272

“Millî emeller, millî irade yalnız bir şahsın düşüncesinden değil, bütün millet fertlerinin arzularının, emellerinin birleşmesinden ibarettir.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 109

“Ölmek isteyen bir milleti hiçbir kuvvet kurtaramaz. Türk milleti ölmek istemez; o, daima yaşayacaktır efendiler!”

Kaynak: Şevket Aziz Kansu, Türk Dili Dergisi. sayı: 12, 1952. s. 682

“Sahip olunan mirasın korunması, beraber sürdürülmesi için iradeleri ortak olan insanların birleşmesinden meydana gelen topluma millet adı verilir. (1924)”

Kaynak: İbrahim Şimşek, Mustafa Kemal Atatürk'ten Seçme Sözler, s. 42

“Tam bağımsızlık, bizim bugün üzerimize aldığımız görevin özüdür. Bu görev, bütün millete ve tarihe karşı yüklenilmiştir.”

Kaynak: Nutuk II, s. 623-624

“Türk esaret kabul etmeyen bir millettir. Türk milleti esir olmamıştır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 230

“Türk milletinin dili Türkçedir. Türk dili dünyada en güzel, en zengin ve en kolay olabilecek bir dildir. Onun için her Türk, dilini çok sever ve onu yükseltmek için çalışır… Türk dili Türk milleti için kutsal bir hazinedir. Çünkü Türk milleti geçirdiği sayısız felaketler içinde ahlâkının, geleneklerinin, hatıralarının, çıkarlarının, kısaca bugün kendi milliyetini yapan her şeyin dili sayesinde korunduğunu görüyor. Türk dili Türk milletinin kalbidir, zihnidir.”

Kaynak: Atatürk’ün Görüş ve Direktifleri, s. 166

“Türk milliyetçiliği, ilerleme ve gelişme yolunda milletlerarası temas ve ilişkilerde, bütün çağdaş milletlere paralel ve onlarla bir ahenkte yürümekle beraber, Türk toplumunun hususî seciyelerini ve başlı başına müstakil hüviyetini korumaktır.”

Kaynak: Afet İnan, T.T.K. Belleten, Sayı: 128, 1968, s. 557

“Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.”

Kaynak: Vatandaş İçin Medeni Bilgiler, s. 40

“Türkiye halkı, asırlardan beri hür ve müstakil yaşamış ve istiklâli bir yaşama gereği saymış bir milletin kahraman evlâtlarıdır. Bu millet, istiklâlden uzak yaşamamıştır, yaşayamaz ve yaşamayacaktır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 35

“Türk'ün haysiyet ve onur ve kabiliyeti çok yüksek ve büyüktür. Böyle bir millet esir yaşamaktansa yok olsun daha iyidir. Bundan ötürü, ya istiklâl ya ölüm!”

Kaynak: Anıl Çeçen, Atatürk ve Cumhuriyet, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s. 119

Cumhuriyet ve Devlet

“Artık Türkiye, din ve şeriat oyunlarına sahne olmaktan çok yüksektir. Bu gibi oyuncular varsa, kendilerine başka taraflarda sahne arasınlar.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III, s. 76

“Ben, sadece evlenmek için evlenmek istemiyorum. Vatanımızda yeni bir aile hayatı yaratmak için önce kendim örnek olmalıyım. Kadın böyle umacı gibi kalır mı? (1923)”

Kaynak: İsmail Habib Sevük, Atatürk İçin, s. 25

“Benim adım çok içki içer diye çıkmıştır. Bunu siz de duymuş olacaksınızdır. Filhakika ben öteden beri içerim, içkiyi severim. Fakat istediğim zaman bunu keserim. Vazifem esnasında bir damlasını ağzıma koymam. Vatan işlerine içki karıştırmam. İçki ve vazife iki ayrı şeydir. Birbirine tesiri dokunacak yerde vazifeyi elbette keyfe tercih etmeli, içkiyi behemahal kesmeli.”

Kaynak: Ruşen Eşref Ünaydın, Bütün Eserleri, Cilt 2, Röportajlar II (Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülâkat II) http://www.oktayaras.com/rusen-esref-unaydin-butun-eserleri-cilt-2-roportajlar-mustafa-kemal-ile-mulakat-at

“Benim gözümde hiçbir şey yoktur; ben yalnız liyakat âşığıyım.”

Kaynak: Yusuf Ziya Özer, TTK. Belleten, Sayı: 10, 1939, s. 286

“Bir hükûmet iyi midir, fena mıdır? Hangi hükûmetin iyi veya fena olduğunu anlamak için, "Hükûmetten gaye nedir?" bunu düşünmek lazımdır. Hükûmetin iki hedefi vardır. Biri milletin korunması, ikincisi milletin refahını temin etmek. Bu iki şeyi temin eden hükûmet iyi, edemeyen fenadır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 121

“Biz, her vasıtadan yalnız ve ancak bir tek temel görüşe dayanarak yararlanırız. O görüş şudur: Türk milletini medenî dünyada lâyık olduğu mevkie yükseltmek, Türkiye Cumhuriyeti’ni sarsılmaz temelleri üzerinde her gün daha çok güçlendirmek … ve bunun için de istibdat fikrini öldürmek…”

Kaynak: Nutuk II, s. 897

“Biz ne demokratlara ne de sosyalistlere benzemeyiz. Tarz-ı idaremiz ne demokrat hükûmetlerin ne de sosyalistlerinkine muadildir. Biz kendi kendimize benzemekle müftehiriz.”

Kaynak: Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Bir Açık Söz, 1921

“Bizce Türkiye Cumhuriyeti anlamınca kadın, bütün Türk tarihinde olduğu gibi bugün de en saygın seviyede, her şeyin üstünde yüksek ve şerefli bir varlıktır.”

Kaynak: Perihan Naci Eldeniz, TTK. Belleten, Cilt: XX, Sayı: 80, 1956. s. 740

“Bizim milletimiz esasen demokrattır. Kültürünün, geleneklerinin en derin maziye ait evreleri bunu doğrular.”

Kaynak: Vasfi Raşit Seviğ, T. C. Esas Teşkilat Hukuku, 1938, cilt: I, s. 329

“Bugünkü hükûmetimiz, devlet örgütümüz doğrudan doğruya milletin kendi kendine, kendiliğinden yaptığı bir devlet örgütü ve hükûmettir ki onun ismi Cumhuriyettir. Artık hükûmet ile millet arasında mazideki ayrılık kalmamıştır. Hükûmet millettir ve millet hükûmettir. Artık hükûmet ve hükûmet mensupları kendilerinin milletten ayrı olmadıklarını ve milletin efendi olduğunu tamamen anlamışlardır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 435

“Bugünkü manzaramız aşağı yukarı, bir diktatör manzarasıdır… Ben öldükten sonra arkamda kalacak müessese bir istibdat müessesesidir. Ben ise millete miras olarak bir istibdat müessesesi bırakmak ve tarihe o suretle geçmek istemiyorum. (1930'da Ali Fethi Okyar'a söyledikleri.)”

Kaynak: "Tek Partili Türkiye'de Liberal Gelişmeler". Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Bütün dünya bilsin ki benim için bir taraflılık vardır: Cumhuriyet taraftarlığı, fikri ve içtimâî inkılâb taraftarlığı. Bu noktada, yeni Türkiye topluluğunda bir ferdi, hariç düşünmek istemiyorum.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 189

“Cumhuriyet, ahlâkî fazilete dayanan bir idaredir. Cumhuriyet fazilettir. Sultanlık, korku ve tehdide dayanan bir idaredir. Cumhuriyet idaresi faziletli ve namuslu insanlar yetiştirir. Sultanlık, korkuya ve tehdide dayandığı için korkak, alçak, sefil ve rezil insanlar yetiştirir. Aradaki fark bunlardan ibarettir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 231

“Cumhuriyet bilhassa kimsesizlerin kimsesidir.”

Kaynak: "Kılıçdaroğlu: Cumhuriyet bilhassa kendisini kimsesiz hissedenlerin kimsesi olacak". www.aa.com.tr. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Cumhuriyeti, onun gereklerini yüksek sesle anlatınız. Cumhuriyet ilkelerini sevdiriniz. Bunu kalplere yerleştirmek için hiçbir fırsatı ihmal etmeyiniz.”

Kaynak: Ayın Tarihi, cilt: 24, sayı 82-83. 1931.

“Cumhuriyet, yeni ve sağlam esaslarıyla, Türk milletini emin ve sağlam bir gelecek yoluna koyduğu kadar, asıl fikirlerde ve ruhlarda yarattığı güvenlik itibariyle, büsbütün yeni bir hayatın müjdecisi olmuştur.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I, s. 372

“Cumhuriyetimiz öyle zannolunduğu gibi zayıf değildir. Cumhuriyet bedava da kazanılmış değildir. Bunu elde etmek için kan döktük. Her tarafta kırmızı kanımızı akıttık. İcabında müesseselerimizi müdafaa için lazım olanı yapmaya hazırız.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III, s. 71

“Çağdaş bir cumhuriyet kurmak demek, milletin insanca yaşamasını bilmesi, insanca yaşamanın neye bağlı olduğunu öğrenmesi demektir.”

Kaynak: Anıl Çeçen, Atatürk ve Cumhuriyet, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s. 76.

“Demokrasi ilkesi, egemenliğin millette olduğunu, başka yerde olamayacağını gerektirir. Bu suretle demokrasi ilkesi, siyasî kuvvetin, egemenliğin kaynağına ve meşruiyetine temas etmektedir. Demokrasinin tam ve en belirgin hükûmet şekli Cumhuriyettir.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 112

“Devrimin ereğini (hedefini) kavramış olanlar, onu daima koruyup gözetme gücünde olacaklardır.”

Kaynak: Nilüfer Kurtuluş, Atatürk, Kurtuluş Ofset Basımevi, s. 114.

“Diktatör, insanların iradesini baskı altına alan ve onları itaate mecbur bırakan kimsedir. Ben, kalpleri kırmak değil, kalpleri kazanmak isterim.”

Kaynak: Gladye Baker'a verdiği demeç, 21 Haziran 1935.

“Hâkimiyet bilâkaydüşart milletindir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 58

“Her ne suretle olursa olsun, hizmet edenler milletten büyük mükâfatlar bekliyorsa katiyen doğru bir harekette bulunmuş olmazlar. Milletten çok şey istememeliyiz. Hizmet edenler, namus vazifelerini yerine getirmiş olmaktan başka bir şey yapmamışlardır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 91

“Hürriyet olmayan bir memlekette ölüm ve çöküntü vardır. Her ilerlemenin ve kurtuluşun anası hürriyettir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 1

“İleri hükûmetçiliğin şiarı, halkı, kudretine olduğu kadar şefkatine de samimiyetle inandırabilmesidir.”

Kaynak: Türk Parlamento Tarihi: TBMM V. dönem (1935-1939), Cilt I, s. 72

“İleri hükûmetçiliğin ayırıcı özelliği halkı, kudretine olduğu kadar şefkatine de samimiyetle inandırabilmesidir. Büyük küçük bütün cumhuriyet memurlarında bu zihniyetin en geniş ölçüde gelişmesine önem vermek, çok yerinde olur.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I, s. 378

“İnkılabın hedefini kavramış olanlar, daima onu korumaya muktedir olacaklardır.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 145.

“Komünizm içtimâî bir meseledir. Memleketimizin içtimâî şeraiti, dinî ve millî ananelerinin kuvveti, Rusya'daki komünizmin bizce tatbikine müsait olmadığı kanaatini teyit eder bir mahiyettedir. Binaenaleyh bizim Ruslarla olan münasebet ve muhâdenetimiz ancak iki müstakil devletin ittihat ve ittifak esaslarıyla alakadardır.”

Kaynak: Ruşen Eşref Ünaydın, Mustafa Kemal Paşa Hazretleriyle Mülâkat, 1921

“Memleket işlerinde, millet işlerinde, gerçek işlerde duyguya, hatıra, kardeşliğe ve dostluğa bakılmaz.”

Kaynak: Atatürkçülük, cilt I, Millî Eğitim Basımevi, s. 121

“Millet hâkimiyetini almıştır ve isyan ederek almıştır. Alınmış olan hâkimiyet hiçbir sebep ve suretle terk ve iade edilemez. Bu hâkimiyeti tekrar geri alabilmek için, istimal edilmiş olan vesaiti kullanmak lazımdır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I, s. 202

“Millete efendilik yoktur; hizmet etme vardır. Bu millete hizmet eden, onun efendisi olur.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, s. 195

“Milletin irade ve emeline uymayanların talihi hüsrandır, izmihlâldir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I, s. 310

“Millî hâkimiyet uğrunda canımı vermek, benim için vicdan ve namus borcu olsun.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt II, s. 76

“Türk Hükûmeti'nin ilk amacı, halka hürriyet ve mutluluk vermek, askerlerimize olduğu kadar, sivil halkımıza da iyi bakmaktır.”

Kaynak: Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2006; Ayın Tarihi: 1935, Sayı: 19, s. 260-262

“Türk milleti, halk idaresi olan cumhuriyetle idare olunur bir devlettir. Türk Devleti laiktir. Her reşit dinini seçmekte serbesttir.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 123.

Barış ve İnsanlık

“Ben onları affederim, çünkü kalbim vardır; onlar beni affetmezler, çünkü kalpsizdirler. (Düşmanları için söyledikleri.)”

Kaynak: Falih Rıfkı Atay, Çankaya, 1969, s. 532

“Ben, savaşlarda dahi düşmanın üzerinde bir kin duymam; yalnız askerlik kurallarının uygulanmasını düşünürüm. (1937)”

Kaynak: İzzettin Çalışlar, Tan gazetesi, 31.8.1937

“Birbirimize daima gerçeği söyleyeceğiz. Felaket ve saadet getirsin, iyi ve fena olsun, daima gerçekten ayrılmayacağız.”

Kaynak: Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri Cilt II, s. 118

“Bugün tutsaklık acıları içinde inleyen birçok dindaşlarımız vardır. Bunlar için de, kendi ortamlarında bağımsızlıklarını kazanmaları ve tam bir bağımsızlıkla ülkelerinin gönenç ve yükselmesine çaba harcamaları en büyük dileklerimizdendir.”

Kaynak: Sami N. Özerdim, "Atatürkçü'nün El Kitabı", 2. Baskı, ADD Yayını, s. 196

“Çocukluk ne güzel… Çocuklar ne sevimli, ne tatlı yaratıklar değil mi? En çok hoşuma giden hâlleri nedir bilir misiniz? İkiyüzlülük bilmemeleri, bütün istek ve duygularını, içlerinden geldiği gibi açıklamaları…”

Kaynak: Hasan Rıza Soyak, Fotoğraflarla Atatürk ve Atatürk’ün Hususiyetleri, 1965, s. 78-79

“Dünya yüzünde gördüğümüz her şey kadının eseridir.”

Kaynak: Afet İnan, Tarih boyunca Türk Kadının Hak ve Görevleri, Millı̂ Eğitim Basımevi, s. 159.

“Dünyada ve dünya milletleri arasında sükûn, huzur ve iyi geçim olmazsa, bir millet kendisi için ne yaparsa yapsın, huzurdan mahrumdur.”

Kaynak: "Atatürk'ün en Güzel ve Özlü Sözleri - Atatürk, 30 Ağustos ve Türk bayrağı resimleri". Milliyet. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Dünyanın hiçbir yerinde, hiçbir milletinde, Anadolu köylü kadınının üstünde kadın mesaisi zikretmek imkânı yoktur ve dünyada hiçbir milletin kadını "Ben Anadolu kadınından daha fazla çalıştım, milletimi kurtuluşa ve zafere götürmekte Anadolu kadını kadar emek verdim" diyemez.”

Kaynak: Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri Cilt II, s. 147

“Emperyalizm ölüme mahkûmdur. (1923)”

Kaynak: "Türkiye'nin Kuruluş Yıllarında Bir Yabancı Gazeteci'nin Ankara Yolculuğu ve Atatürk'le Görüşmesi | Atatürk Araştırma Merkezi". web.archive.org. 20 Nis 2014. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren ma

“Ey kahraman Türk kadını, sen yerde sürünmeye değil, omuzlar üzerinde göklere yükselmeye layıksın.”

Kaynak: Sadi Irmak, Atatürk ve Türkiye'de Çağdaşlaşma Atılımları, Hisarbank Kültür Yayınları, s. 86.

“Gerçeği konuşmaktan korkmayınız.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, s. 110

“Hakikaten memlekete hizmet etmek isteyenlerin kalbi açık olmalıdır; açık söylemelidir. Millet ile, milleti sevk ve idare edenler çok açık görüşmelidirler. Olan şeyler ve yapılacak şeyler olduğu gibi ifade olunmalıdır. Yoksa safsatalar ile milleti aldatmak, onu birbirine düşürmek demektir. Kuralımız, daima millete karşı gerçekleri ifade olmalıdır. Milleti aydınlatma, bu demektir.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 119

“Mal ve mülk, bana ağırlık veriyor. Bunları, soylu milletime geri vermekle büyük ferahlık duyuyorum. Zenginlikten ne çıkar; insanın serveti, kendi manevî kişiliğinde olmalıdır! (1937)”

Kaynak: Rükneddin Fethi Olcaytuğ, Atatürk Hakkında Düşünce ve Tahliller, 1943, s. 44

“Samimî dostlar sevdikleri tarafından bir işkenceye mahkûmdurlar ve bu işkence de sevdiklerinin dertlerini dinlemektir.”

Kaynak: Atatürk'ün Bütün Eserleri, 13. cilt, Kaynak Yayınları, s. 96

“Tarih, Türk inkılâbını anlatırken, bunun bir kurtuluş olduğunu en başta söyleyecektir. Bu kurtuluşun çeşitli aşamaları içinde de, özellikle kadınların kurtulmasını anacaktır.”

Kaynak: "ATATÜRK VE KADIN HAKLARI | Atatürk Araştırma Merkezi". web.archive.org. 9 Ara 2014. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Türkiye, emperyalizme karşı mücadelesiyle iyi örnek olmuşsa bundan çok büyük mutluluk duyacağım. (1921)”

Kaynak: Hakimiyet-i Milliye, 15.11.1921

“Türkler, bütün medenî milletlerin dostlarıdır.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt III, s. 67

“Vicdan hürriyeti mutlak ve taarruz edilmez, ferdin tabi haklarının en mühimlerinden tanınmalıdır.”

Kaynak: Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, s. 124.

Gençlik ve Eğitim

“Benim Türk milletine, Türk cemiyetine, Türklüğün istikbaline ait ödevlerim bitmemiştir, siz onları tamamlayacaksınız. Siz de sizden sonrakilere benim sözümü tekrar ediniz.”

Kaynak: Atatürkçülük, Cilt I, Millî Eğitim Basımevi, s. 85

“Bir milletin ilerlemesi, o milletin gençlerinin alacakları eğitime bağlıdır.”

Kaynak: "*** Başkonsolostan mesaj:". Almanya Haber - Berlin Haberler - Son Dakika Avrupa Haberleri. 3 Eyl 2008. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Bizim münevverler buna çalışmalı. Neden Anadolu'ya gelip uğraşmazlar! Neden milletle doğrudan doğruya temasta bulunmazlar! Memleketi gezmeli, milleti tanımalı. Eksiği nedir, görüp göstermeli. Milleti sevmek böyle olur. Yoksa lafla muhabbet fayda vermez!”

Kaynak: Ruşen Eşref Ünaydın, Mustafa Kemal Paşa ve Rauf Beyle Mülâkat-2, 1919

“Dershanemiz karanlık, fakat bizim yüreklerimiz aydınlıktır.”

Kaynak: "1283 Harbiyeli Mustafa Kemal". Milli savunma üniversitesi kara harp okulu. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

“Eğitim ve öğretimde uygulanacak yol, bilgiyi insan için fazla bir süs, bir zorbalık vasıtası, yahut medenî bir zevkten ziyade maddî hayatta muvaffak olmayı temin eden pratik ve kullanılması mümkün bir cihaz hâline getirmektir.”

Kaynak: Atatürk'ün Söylev ve Demeçleri, Cilt I, s. 288.

“Erkek-kız çocuklarımızın, aynı şekilde öğrenim görebilmesi mühimdir. Memleket evlâdı, iktisadî hayatta faal, etkili ve başarılı olacak şekilde donatılmalıdır. Millî ahlâkımızla, medenî esaslarla ve hür fikirlerle yetiştirilmelidir. Baskı ve korkudan doğan sözde ahlâk; bir erdem olmadığı gibi, güvenilmezdir.”

Kaynak: Hakimiyet-i Milliye gazetesi, 26 Ağustos 1924.

“Gençlerimiz ve aydınlarımız ne için yürüdüklerini ve ne yapacaklarını evvela kendi dimağlarında iyice kararlaştırmalı, onları halk tarafından iyice sindirimi ve kabulü mümkün bir hâle getirmeli, onları ancak ondan sonra ortaya atmalıdır.”

Kaynak: Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri Cilt II, s. 142

“Hiçbir zaman hatırınızdan çıkmasın ki, Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller ister.”

Kaynak: Emin Arat, Kemalizm, Ayyıldız Matbaası, s. 124

“Kızlarımızın vatan ve milletin yüksek menfaatlerini savunup koruyabilecek kabiliyette yetiştirilmesi millî eğitimde esas tutulmalıdır. Ve kız çocuklarımıza entelektüel yetkinlik kazandırılması elzemdir. Türk kadınının esasen dehaya sahip olduğuna şüphe yoktur. Türk kadınları memleketin kaderini millet namına idare eden siyasî zümreye dâhil olmak arzusunu belirtmiştir. Dolayısıyla kadınlarımızı hiçbir vatandaşlık vazifesinden uzak tutamayız. Çünkü hakların tümü vazifelerden doğar.”

Kaynak: Hakimiyet-i Milliye, 3 Şubat 1931.

“Türkiye Cumhuriyeti'nin temeli kültürdür. Kültür, okumak, anlamak, görebilmek, görebildiğinden mana çıkarmak, intibah almak, düşünmek, zekayı terbiye etmektir.”

Kaynak: Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Yeni Baskıya Hazırlayan: Arı İnan, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s. 374

“Türk gençliği gayeye, bizim yüksek idealimize durmadan, yorulmadan yürüyecektir. Biz de bunu görmekle bahtiyar olacağız.”

Kaynak: Atatürkçülük, 3. cilt, Genelkurmay Başkanlığı, Millî Eğitim Basımevi, s. 164

“Yüksek ve devrimci bir kültür seviyesine varmak için, önümüzdeki yıllarda daha çok emek vereceğiz. Müsbet bilimlerin temellerine dayanan, güzel sanatları seven, düşün eğitiminde olduğu denli beden eğitiminde yeteneği artmış ve yükselmiş olan erdemli, güçlü bir kuşak yetiştirmek, ana siyasamızın açık dileğidir.”

Kaynak: Sami N. Özerdim, "Atatürkçü'nün El Kitabı", 2. Baskı, ADD Yayını, s. 144