Kabatepe-Conkbayırı yolu üzerinde, Kanlısırt’ın doğu ucunda yer alan bu kitabe, Çanakkale Muharebeleri’nin en kanlı safhalarına tanıklık etmiş bir mevziiyi anlatmaktadır. 25 Nisan 1915 tarihindeki Anzak çıkarmasının ardından bölge, düşman kuvvetlerinin eline geçmiş; Yarbay Şefik Aker komutasındaki 27. Alay’ın karşı taarruzu ile yeniden vatan topraklarına katılmıştır.
Kanlısırt mevzii, 18-19 Mayıs gecesi saat 03.30’da başlatılan taarruzla birlikte, ordumuzun en ağır zayiatı verdiği kritik savunma hatlarından biri olmuştur. Yaklaşık on bin şehit ve yaralı ile sonuçlanan bu hücumun ardından, 24 Mayıs’ta taraflar arasında bir günlük ateşkes ilan edilmiş; siperler arasında kalan aziz şehitlerimiz bu süre zarfında defnedilmiştir.
6 Ağustos 1915 tarihinde ise Kanlısırt’a yönelik taarruz, tünellerden yapılan sürpriz bir baskın ve çok şiddetli bombardıman altında gerçekleşmiştir. Üzerleri koruma amacıyla kalaslarla kapatılan Türk siperlerinde kayıplar son derece ağır olmuş; bu ani baskın neticesinde Kanlısırt siperleri kaybedilmiştir. Bu taarruzun asıl hedefi ise Conkbayırı’na ulaşmaktı. Kitabe üzerinde, işte bu 6-7 Ağustos 1915 muharebelerinin acıklı hatırası nakledilmektedir.
Mehmet Fasih Bey’in Kanlısırt Günlüğü, o günlerin dehşetini şu satırlarla ölümsüzleştirmiştir: “Burada görülen manzara insana dehşet veriyor. Altı nefer şehit olmuş. Öyle bir şehadet ki, her birinin parçası birbirine girmiş. Kanları çekilmiş, göğüs ve kolları mumdan yapılmış gibi fildişi renginde. Dinamit barutu ile yanmış baldırlar, bacaklar mosmor… Etleri dökülmüş. Çehreler artık tanınmayacak hâlde. Simsiyah… Sıhhiyeler parçaları topluyor. Arkadaşları başucuna toplanmış. Cenazeleri taşımaya çalışıyorlar ise de heyhat! Mümkün değil.”
İngiliz Korgeneral William R. Birdwood ise bu muharebeleri şu sözlerle anmıştır: “Bizim bu muharebelerdeki kaybımızın 2 bine ulaştığını üzüntüyle hatırlıyorum. Ama Türkler de kendi 16’ncı Tümenlerinin kaybının 6.930’u bulduğunu söylüyorlar ki, bunun 5 bin kadarı Kanlısırt siperlerinin küçük bir bölümünde meydana geldi. Böyle bir manzarayla bir daha karşılaşmak istemem. Oraya gittiğimde, Türk ve Avustralyalılar birbirlerinin üzerine 4-5 kat yığılmıştı. Her iki taraf da en muhteşem kahramanlığı sergiledi…”
Anzak Kolordusu, 6-7 Ağustos 1915’te Anafartalar Bölgesi’ne çıkarma yapan 9. İngiliz Kolordusu’nun hedefine ulaşmasını kolaylaştırmak amacıyla, 19. ve 16. Tümenlerin savunduğu Arıburnu Cephesi’ndeki Türk kuvvetlerini yerinde tutmak için taarruza geçmiştir. 16. Tümen birlikleri, çok çetin geçen çarpışmalarda 1.520 şehit ve 4.750 yaralı vermesine rağmen Kanlısırt’ı kahramanca savunmuştur. Kanlısırt’ta Türk tarafına ait olan ve 16. Tümen anısına 1916’da dikilen anıt, maalesef mütareke döneminde tahrip edilerek yıkılmıştır.
Kaynak: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı. Metin, kurumun tanıtım metninden yapay zekâ destekli editörlükle özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; fotoğraflar kurumun yayımladığı görsellerdir.