Akbaş Şehitliği ve Anıtı

İstanbul yönünden gelen ziyaretçilerin Çanakkale’deki ilk durağı olmaya elverişli konumuyla Akbaş Şehitliği, Gelibolu-Eceabat yolunun 30. kilometresinde yer almaktadır. Şehitliğin bulunduğu Akbaş Limanı, muharebeler sırasında Türk birliklerinin ana ikmal noktalarından biri olarak hizmet vermiş; özellikle İstanbul’dan deniz yoluyla ulaştırılan savaş malzemelerinin karaya çıkarıldığı ve dağıtımının yapıldığı önemli bir merkez olmuştur.

Akbaş mevkiinde 19. Tümen’e ait bir seyyar hastane bulunmaktaydı. Esasen bir sevk hastanesi niteliği taşıyan bu noktada, kuzey cephesinde ağır yaralanan askerlerimiz Akbaş veya Ağadere Hastanesi’nde müşahede altına alınmış; durumu ağır olanlar ise İstanbul’da hastaneye dönüştürülen Selimiye Kışlası’na götürülmek üzere gemilerle sevk edilmiştir. Düşman taarruzları sırasında batan veya ağır saldırıya uğrayan gemilerdeki şehitlerimiz, Yalova köyüne giden yolun sağ tarafında kalan asıl şehitlik alanına defnedilmiştir.

Şehitlikte 459 sembolik mezar taşı bulunmakta olup gerçek şehitlik, bu anıt mezarlığın karşısında, Yalova köyü istikametindeki yolun sağ tarafında ve yoldan 25 metre yukarıda yer almaktadır. Alan, 1915’teki özgün yapısını bugün de korumakta ve çevresi çevrilmiş durumdadır. Sembolik mezarlıkların arka bölümünde, muharebe döneminde her iki taraf askerleri arasında yaşananları barış ve dostluk mesajıyla vurgulayan bir heykel ile 1915 Çanakkale Şehitleri’ne ithaf edilen bir anıt bulunmaktadır.

Şehitlik alanında ayrıca Çanakkale Muharebeleri sırasında sıhhiye birliklerinin faaliyetlerini anlatan bir rölyef yer almaktadır. Rölyefin her iki yanında 754 şehidimizin ismi anılmakta olup üzerinde “Türk Kumandanları kumanda etmesini, Türk askeri ölmesini bildi. Harbi kazanışımızın sırrı bundan ibarettir. Kemal Atatürk” ifadeleri yazılıdır. Şehitliğin alt kısmında bulunan mescit ve şadırvan, ziyaretçilere hizmet vermektedir. Akbaş Şehitliği, 2013 yılında yenilenerek bugünkü görünümüne kavuşmuştur.