Muharebe meydanlarında cephane ve iaşe ne kadar hayati ise, cephe gerisinde yürütülen sağlık hizmetleri de en az onlar kadar belirleyici bir öneme sahipti. Çanakkale cephesindeki ilk sağlık faaliyetleri; Akbaş, Ağadere ve Çanakkale Merkez Hastanesi aracılığıyla yürütülmüş, yaralanma anında sıhhiye erleri ve tezkereciler taşıma vazifesini üstlenmiştir.
Cephe gerisinde ilk müdahalesi yapılan yaralı askerlerin boyunlarına, sağlık durumlarını bildiren bir pusula asılmıştır. Bu askerler, hallerine göre ağır mecruhin hastanesine ya da hafif mecruhin hastanelerine sevk edilmiştir. Burada tedavisi mümkün olmayanlar ise Ağadere ve Akbaş gibi nakliye hastaneleri üzerinden Şirket-i Hayriye vapurlarıyla başta İstanbul olmak üzere büyük merkezlere gönderilmiştir.
Özellikle donanma ve İngiliz uçaklarının hava bombardımanı sebebiyle muharebeler son derece kanlı geçmiş, hastaneler kapasitelerinin çok üzerinde yaralıya bakmak zorunda kalmıştır. 5. Ordu’nun mevcut hastanelerinin yanı sıra Hilal-i Ahmer Hastaneleri de bu zorlu süreçte görev almıştır.
Eceabat’tan Kilitbahir’e uzanan yol üzerinde, Çamburnu Kalesi’ni geçtikten yaklaşık bir kilometre sonra sağda yer alan Ağadere Seyyar Ağır Mecruhin Hastanesi, muharebe döneminde cephe gerisinin en önemli sağlık merkezlerinden biri olmuştur. 9. Tümen’in Sevk Hastanesi, 4. Tümen Seyyar Hastanesi ve kolorduların seyyar hastaneleri de Ağadere’de konuşlanmıştır.
Kaynak: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı. Metin, kurumun tanıtım metninden yapay zekâ destekli editörlükle özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; fotoğraflar kurumun yayımladığı görsellerdir.