57. Piyade Alayı Şehitliği

Mimar Nejat Dinçel’in tasarımıyla hayat bulan 57. Alay Şehitliği ve Anıtı, 12 Aralık 1992 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Kabatepe-Conkbayırı yolu kenarında, Kılıçbayır’ın güney ucunda inşa edilmiştir. Savaş yıllarında yabancı askerlerin bu bölgeye verdiği isim ise “Satranç Tahtası” olmuştur. Bugün ziyaret edilen bu şehitlik sembolik bir nitelik taşımakta olup; gerçek şehitlik, Bomba Sırtı’nın güney ucunda, Çataldere Vadisi’nin içinde yer almaktadır.

Yarbay Hüseyin Avni Bey komutasındaki 19. Tümen’e bağlı 57. Alay, düşman kuvvetlerinin ilk çıkarma gününde Arıburnu Cephesi’nde ilerleyen Anzak askerlerini ilk karşılayan ve geri püskürten Türk kuvveti olarak tarihe geçmiştir. Bu cephede, 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal’in liderlik ve cesaret vasıfları ilk kez belirgin biçimde ortaya çıkmıştır.

57. Alay Şehitliği; şadırvan, açık namazgâh, ana mezarlık ve anıt bölümlerinden müteşekkildir. Yapıda ağırlıklı olarak Selçuklu ve Osmanlı kervansaraylarında da kullanılan Kevser taşı tercih edilmiştir. Şehitliğe giriş, Kabatepe-Conkbayırı yolunun kenarındaki doğu duvarında bulunan bir açıklıktan sağlanmaktadır.

Girişin hemen yanında, torununun elini tutar biçimde figürize edilmiş bronz bir heykel yer almaktadır. Bu heykel, Türkiye’nin en yaşlı gazisi unvanını taşırken 10 Eylül 1994’te 108 yaşında vefat eden Hüseyin Kaçmaz’ı temsil etmektedir. Girişin tam karşısında, doğu duvarında ise 57. Alay’ın 25 Nisan 1915’teki karşı taarruzunu betimleyen ve yaklaşık 45 metrekarelik bir alanı kaplayan bir rölyef bulunmaktadır.

Şadırvan ve açık namazgâh, şehitliğin güney tarafında konumlandırılmıştır. Ana mezarlık kısmının kemerli bir girişi olup, bu girişten başlayan yaya yolu kuzey duvarında son bulmaktadır. Anıtın tabanını oluşturan kuzey duvarının üzerinde ise 57. Alay şehitlerinin isimlerinin yazılı olduğu mermer plakalar yer almaktadır.