Bilgi Merkezi / Rehber
Nene Hatun
Nene Hatun, 93 Harbi sırasında Erzurum'da Aziziye savunmasına katılarak Rus işgaline karşı halk direnişinin simgesi hâline gelmiş bir Türk kadın kahramandır. 1857'de doğan Nene Hatun, 1955'te vefat etmiş; Türkiye'de 'Yılın Annesi' unvanı verilen ilk kadın olmuştur.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Doğum
- 1857, Erzurum'un Çeperli köyü
- Ölüm
- 22 Mayıs 1955, Erzurum
- Önemli Olay
- Aziziye savunması (8 Kasım 1877)
- Unvanlar
- Yılın Annesi (1955), 3. Ordunun Nenesi (1952)
- Aile
- Eşi: Mehmet Efendi; 6 çocuk
- Defin Yeri
- Aziziye Şehitliği, Erzurum
Erken Yaşamı ve Ailesi
Nene Hatun, 1857 yılında Erzurum'un Çeperli köyünde dünyaya geldi. Babasının adı Hüseyin, annesinin adı Zeliha'dır. Köyünden Mehmet Efendi ile evlendi ve Aziziye savunması sırasında 20 yaşındaydı.
Rus ordusunun Pasinler'i işgal edip Erzurum'a doğru ilerlemesi üzerine, düşman işgali altında kalma endişesiyle birçok aile gibi Nene Hatun ve eşi de Erzurum'dan göç etti. Ancak Rusların Deveboynu Savaşı'ndan sonra Erzurum'un varoşlarındaki tabyaları işgal etmesi üzerine Nene Hatun, 3 aylık oğlunu evde bırakarak şehrin savunmasına katıldı.
Aziziye Savunması ve Direniş
8 Kasım 1877 gecesi Rus askerlerinin Aziziye Tabyası'nı ele geçirdiği haberi, Erzurum'da sabah ezanında minarelerden duyuruldu. Bu haber üzerine Osmanlı askerine yardım etmek için taş ve sopalarla mücadeleye giren şehir halkına Nene Hatun da katıldı.
Gösterdiği yararlılıklar sonucu efsaneleşen Nene Hatun, bu direnişle Erzurum'daki halk direnişinin sembolü hâline geldi. Savaştan sonra ailesiyle birlikte Erzurum'a yerleşti ve Eminkurbu Mahallesi'ndeki Kına Sokağı'nda otuz beş numaralı evde ikamet etti.
Ailesi ve Sonraki Yaşamı
Nene Hatun'un dördü erkek (Yusuf, Nazım, Abdurrahman ve Musa), ikisi kız (Asime ve Nevriye) olmak üzere altı çocuğu oldu. Oğullarından ikisi I. Dünya Savaşı'nda hayatını kaybetti.
1934'te çıkan Soyadı Kanunu ile Kırkgöz soyadını aldı. Geçim sıkıntısı çeken Nene Hatun, 1943 yılında ulusal kadın kahramanlardan Nâme Hanım ile birlikte cumhurbaşkanına bir dilekçe yazarak yardım istedi.
Tanınması ve Unvanları
Nene Hatun, 1937 yılında Cumhuriyet gazetesinin İstanbul muhabiri İsmail Habib Sevük'ün Erzurum'da kendisi ve diğer 93 Harbi gazileriyle yaptığı röportajla Türkiye'ye tanıtıldı. 1952 yılından itibaren Aziziye Anıtı yapılması çalışmaları sırasında yeniden gündeme geldi.
9. Kolordu Komutanı Korgeneral Refik Koraltan, Üçüncü Ordu Komutanı Nurettin Baransel Paşa, dönemin belediye başkanı, Erzurum valisi ve TBMM, Nene Hatun'a sahip çıktı. 1952 yılında 30 Ağustos Zaferi kutlamalarında kendisine '3. Ordunun Nenesi' unvanı verildi. Türk Kadınlar Birliği'nin girişimiyle Türkiye'de ilk defa Anneler Günü'nün kutlandığı 1955 yılında ise 'Yılın Annesi' unvanını aldı.
Vefatı ve Anısı
Nene Hatun, zatürre teşhisiyle tedavi gördüğü Erzurum Numune Hastanesi'nde 22 Mayıs 1955 günü 98 yaşında vefat etti. Cenazesi, resmî törenle Aziziye Şehitliği'ne defnedildi.
Anısı, çeşitli eserlerle yaşatıldı. 1911 yılında Erzurum Valiliği yapan Mehmet Emin Yurdakul, Nene Hatun'dan ve Aziziye mücadelesinden söz eden makaleler yayımladı. General Ali Fuat Cebesoy, 1956'da yayımlanan 'Moskova Hatıraları'nda Nene Hatun'dan ve Aziziye kahramanlarından bahsetti. 1973 yapımı 'Gazi Kadın' ve 2010 yapımı 'Nene Hatun' filmleri ile Talat Uzunyaylalı'nın 2006'da yayımlanan 'Efsane Kadın Nene Hatun' adlı tarihi romanı, onun hayatını konu almaktadır.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Nene Hatun» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.