Mohaç Muharebesi

Savaşın Nedenleri

Osmanlı Devleti'nin Rumeli'ye geçişinden itibaren Macaristan, Katolik dünyasının öncüsü olarak Osmanlı'nın karşısında yer almış, ancak yapılan tüm savaşlarda mağlup olmuştur. Belgrad'ın 1521'de fethi Macar Krallığı için ağır bir darbe olsa da krallığın gücünü tamamen kıramamıştır. Sınır beylerinden Yahyapaşaoğlu Bâli Bey'in Drava ve Sava nehirleri arasındaki Macar topraklarının alınması teklifi, Kanuni'nin dikkatini bu bölgeye çekmiştir.

Asıl belirleyici etken ise Avrupa'daki güç mücadelesi olmuştur. Fransa Kralı I. François'nın Pavia'da Kutsal Roma Germen İmparatoru V. Karl'a yenilerek esir düşmesi üzerine, annesi Louise de Savoie'nin İstanbul'a gönderdiği elçi, Kanuni'den yardım istemiştir. Kanuni, V. Karl'ın gücünü kırmak için bu talebi olumlu karşılamış ve Eflak ile Boğdan voyvodalıklarıyla anlaşan Macaristan'a savaş açmaya karar vermiştir. Ayrıca Macar Kralı II. Lajos'un Macaristan'ı ele geçirme emelleri de savaşın çıkmasında etkili olmuştur.

Sefer Hazırlıkları ve Orduların Durumu

Kanuni Sultan Süleyman, 10 Mart 1526'da Rumeli komutanlarına, Anadolu Beylerbeyi Behram Paşa'ya, Bosna Beylerbeyi'ne ve Kırım Hanı'na sefer hazırlıklarına başlamaları için emir göndermiştir. Kapıkulu askerleri, Suriye ve Mısır vilayetlerinin kuvvetleri de orduya katılmıştır. 23 Nisan 1526'da yaklaşık 60.000 kişilik ordu ve 300 top ile sefere çıkan Kanuni, hiçbir direnişle karşılaşmadan Petervaradin, Ujlak ve Eszek kalelerini ele geçirmiştir. Eszek'te ordunun hedefinin Budin olduğu açıklanmış, Drava Nehri aşılarak Mohaç Ovası'na ulaşılmıştır.

Macar ordusu ise Kral II. Lajos ve başkumandan Nodor Bathory komutasında Mohaç Ovası'nda ordugah kurmuştur. Kral, Erdel voyvodası Janos Zapolya'ya katılması için haber göndermiş, ancak Zapolya'nın 30.000 kişilik kuvvetiyle savaşa katılmadığı rivayet edilir. Bu durum, Macar ordusunun sayıca zayıf kalmasına neden olmuştur.

Savaşın Seyri ve Uygulanan Taktikler

Osmanlı ordusu, 28 Ağustos 1526'da Mohaç Ovası'na ulaştığında, Kanuni önderliğinde bir savaş meclisi toplanmıştır. Bu mecliste Malkoçoğlu Bâli Bey, birbirine zincirlerle bağlı zırhlı Macar süvarilerinin kitle halinde saldırısının tehlikeli olduğunu belirterek, düşmanın yan ve gerilerine yapılacak taarruzların daha etkili olacağını önermiştir. Bu teklif kabul edilmiş ve Osmanlı ordusu üç saf halinde düzenlenmiştir: Ön safta Rumeli ordusu, ikinci safta Anadolu ordusu, üçüncü safta ise padişah ve yeniçeriler yer almıştır.

Muharebe, Macar sağ kanadının ani saldırısıyla başlamıştır. Rumeli ordusu, kısa bir çarpışmanın ardından geri çekilmiş ve Macar zırhlı süvarilerini Osmanlı topçusunun menziline çekmiştir. Topçu ateşi etkisiz kalmış gibi görünse de, Macar piyadesinin ordugaha girip yağmaya başlamasıyla birlikte, Osmanlı merkezi ve yeniçeriler yoğun bir ateş açmıştır. Bu ateş, Macar ordusunu büyük bir zayiatla ezmiş ve savaş kısa sürede Osmanlı zaferiyle sonuçlanmıştır. Osmanlı kaynakları olan Süleyman Ruznamesi, Kemalpaşazade ve Peçevi, yeniçerilerin ateşiyle Macarların telef olduğunu doğrulamaktadır.

Savaşın Sonuçları ve Macaristan'ın Paylaşılması

Mohaç Muharebesi, Macar Kralı II. Lajos'un ve Macar aristokrasisinin büyük bir bölümünün hayatını kaybetmesiyle sonuçlanmıştır. Kraliyet ordusu yok olmuş, Jagiellon Hanedanı'nın Macaristan ve Bohemya'daki yönetimi sona ermiştir. Savaş alanında altı gün dinlenen Osmanlı ordusu, ardından Budin'e ilerlemiş ve şehir, Yahudilerin başkanı Salamon'un teslim ettiği anahtarlarla Osmanlı hakimiyetine girmiştir.

Osmanlı Devleti, bu zaferle Avrupa'daki Hristiyan savunma hattını kırmış ve Macaristan'ı doğrudan ilhak etmek yerine, bölgeyi kendine bağlı bir tampon devlet haline getirmeyi uygun bulmuştur. Bu politika gereği Macar tahtı, asiller meclisi tarafından kral seçilen Janos Zapolya'ya bırakılmıştır. Ancak Macar asillerinin bir kısmı Habsburg hanedanından I. Ferdinand'ı kral seçmiş, bu durum 1528'de Zapolya'nın Osmanlı'dan yardım istemesine ve ilerleyen yıllarda Osmanlı-Avusturya savaşları ile I. Viyana Kuşatması'na zemin hazırlamıştır. Muharebe, Osmanlı tarihinin en kısa sürede kazanılan zaferlerinden biri olarak kayıtlara geçmiştir.

Mohaç'ın Tarihî Hafızadaki Yeri

Mohaç Muharebesi, Macar tarihî hafızasında ulusal bir felaket olarak yer etmiş ve 'Mohaç'ta daha fazlası kaybedildi' sözüyle sembolleşmiştir. Macar ordusunun başkomutanı Tomori'nin, kısıtlı imkanlara rağmen takdir edilecek bir muharebe planı hazırladığı, ancak bu planın Osmanlı üstünlüğü karşısında başarısız olduğu değerlendirilmektedir.

Bu zafer, Osmanlı İmparatorluğu'nun Orta Avrupa ve Balkanlar'daki varlığını pekiştirmiş, II. Viyana Kuşatması'na kadar sürecek olan Osmanlı hakimiyetinin temelini atmıştır. Papalık tarafından Osmanlı akınlarına karşı son kalkan olarak görülen Macaristan'ın büyük bir kısmının Osmanlı kontrolüne girmesi, Avrupa'daki güç dengelerini köklü biçimde değiştirmiştir.

Vefa ile

Mohaç Muharebesi, ecdadımızın Avrupa'daki fetih ruhunu ve askerî dehasını ortaya koyan bir zaferdir. Bu topraklarda canlarını feda eden şehitlerimizi rahmet ve minnetle anıyor, onların emaneti olan tarihî şuuru gelecek nesillere aktarmayı vazife biliyoruz.