Bilgi Merkezi / Rehber
Kût'ül Amâre Kuşatması
Kût'ül-Amâre Kuşatması, I. Dünya Savaşı'nın Irak Cephesi'nde Osmanlı İmparatorluğu ile Britanya İmparatorluğu arasında yaşanan ve 29 Nisan 1916'da Britanya-Hint garnizonunun teslim olmasıyla sonuçlanan önemli bir kuşatma muharebesidir. Bu zafer, İtilaf Devletleri için ağır bir yenilgi olarak tarihe geçmiş, Osmanlı ordusunun savunma ve direniş gücünü ortaya koymuştur.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Tarih
- 29 Nisan 1916 (teslim)
- Yer
- Kut, Irak (Bağdat'ın 160 km güneyi)
- Sonuç
- Osmanlı zaferi; Britanya-Hint garnizonu teslim oldu
- Komutanlar
- Mirliva Halil (Kut) Paşa, General Charles Townshend
- Zayiat (Osmanlı)
- 10.000 ölü ve yaralı
- Zayiat (Britanya)
- 23.000 ölü ve yaralı
- Esirler
- 5 general, 481 subay, 13.100 er
Kuşatmanın Başlangıcı
Britanya'nın 6. Poona (Hint) Tümeni, Bağdat'a ilerlemek amacıyla 22-25 Kasım 1915'te Selman-ı Pak Muharebesi'nde başarılı olamayarak geri çekilmek zorunda kaldı. 3 Aralık'ta Bağdat'ın 160 kilometre güneyindeki Kut kasabasına sığınan birlikler, Osmanlı ordusu tarafından kuşatıldı. 1915 yılında Kut'un nüfusu yaklaşık 6.500 civarındaydı ve 8.000 askerden oluşan garnizon, kısa sürede kuşatma altına alındı.
Yardım Harekâtları ve Muharebeler
Kut'u kurtarmak için Britanya ordusu bir dizi yardım harekâtı düzenledi. Korgeneral Fenton Aylmer komutasındaki 19.000 kişilik ordu, Ocak 1916'da Ali Gharbi'den harekete geçti. 6 Ocak 1916'daki Sağ Sahil Muharebesi'nde Britanya birlikleri 4.262 asker kaybederek geri çekildi. 13 Ocak'taki Vadi Muharebesi'nde 1.600 kayıp veren Britanya ordusu, 20-21 Ocak'taki Felahiye Muharebesi'nde 2.741 kayıpla yenildi. 8 Mart 1916'daki Sâbis Muharebesi'nde ise 3.500 asker kaybedildi ve General Aylmer görevden alındı.
Sonraki Gelişmeler ve Teslim
Halil Paşa, cepheye 20-30 bin kişilik takviye kuvvet sağladı. Yeni atanan General Gorringe, 5 Nisan'da saldırıya geçtiyse de 22 Nisan'a kadar 1.200 kayıp vererek çekildi. Bu sırada Britanya, tarihteki ilk havadan ikmal denemesini gerçekleştirdi; ancak bu çaba yetersiz kaldı. 29 Nisan 1916'da General Charles Townshend, açlık nedeniyle 5 general, 481 subay ve 13.100 er ile birlikte teslim oldu. Halil Paşa, zaferin ardından 'Kut' soyadını aldı.
Stratejik Değerlendirmeler
Kût'ül-Amâre, Britanya askeri tarihinde önemli bir yenilgi olarak kabul edilir. Britanyalı tarihçi Jan Morris, bu teslimiyeti 'en aşağılık şartlı teslim' olarak nitelendirmiştir. Yenilgi, Britanya basınında büyük infial yarattı; General Lake ve General Gorringe görevden alındı. Osmanlı ordusu 10.000, Britanya kuvvetleri ise 23.000 ölü ve yaralı verdi. Bu muharebe, Osmanlı sebatının İngiliz inadını kırdığı ikinci büyük zafer olarak görülür.
Popüler Kültürdeki Yeri
Kût'ül-Amâre Kuşatması, 2018 yılında TRT 1'de yayınlanan 'Mehmetçik Kût'ül-Amâre' dizisinin 2. sezonunda işlenmiştir. Ayrıca İsmail Bilgin'in 'Kût'ül-Amâre: Osmanlı'nın Son Tokadı' adlı kitabı da bu konuyu ele almaktadır.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Kût'ül-Amâre Kuşatması» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.