I. Kosova Muharebesi

Savaşın Nedenleri

Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki ilerleyişi, Sırpsındığı ve Çirmen gibi meydan muharebeleriyle kırılmış; ancak 1387'de Ploşnik'te alınan mağlubiyet, bölgedeki Hristiyan prensliklerine yeniden umut aşılamıştı. Bu hezimet, Osmanlı aleyhine geniş bir ittifakın zeminini hazırladı.

Balkan krallıkları ve prenslikleri, Osmanlı hâkimiyetinden kurtulmak, ödedikleri vergileri kaldırmak ve Anadolu'dan iskân edilen Türkmenleri geri göndertmek istiyordu. Ayrıca Sırp prensleri, Osmanlı kuvvetlerince tutsak edilip Bursa'ya götürülen Tamara Hatun'u geri almayı amaçlıyordu. Osmanlı Devleti ise Rumeli'deki egemenliğini sağlamlaştırmak ve Avrupa'dan atılma tehdidini bertaraf etmek istiyordu.

Arka Plan: Ploşnik Bozgunu ve İttifakın Kurulması

1387 yılında Osmanlı kuvvetleri, Topliça Nehri vadisindeki Ploşnik mevkiinde Sırp despotu ve Bosna kralının otuz bin kişilik ordusu karşısında bozguna uğradı. Bu yenilgi, Balkanlarda Osmanlılara karşı kazanılan ilk büyük zafer olarak kabul edildi ve Hırvat, Leh, Macar, Çek ile bütün Balkan prensliklerini kapsayan geniş bir ittifakın kurulmasına vesile oldu.

Osmanlı tarafı ise bu tehdidi bertaraf etmek için harekete geçti. 1388'de Çandarlızade Ali Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Bulgar Kralı'nın başkenti Tırnova'yı ele geçirerek Bulgarları saf dışı bıraktı. Böylece Osmanlı ordusu, Kosova'ya ilerlerken arkadan gelebilecek bir saldırı tehlikesini ortadan kaldırmış oldu.

Muharebenin Seyri

15 Haziran 1389 Salı günü Kosova Ovası'nda iki ordu karşı karşıya geldi. Osmanlı ordusunun merkezinde Sultan I. Murad, sağ kanatta Kütahya Sancakbeyi, sol kanatta ise Hamid Sancakbeyi yer alıyordu. Karşı tarafta ise Sırp Prensi Lazar'ın komuta ettiği çok uluslu Balkan ordusu bulunuyordu.

Muharebe, Sırp öncü süvarilerinin Osmanlı okçu piyadelerine hücumuyla başladı. Osmanlı okçuları, düşman süvarilerini ve atlarını oklayarak ilk saldırıyı püskürttü. Ardından Osmanlı piyadelerinin karşı atağıyla savaş şiddetlendi. Gün batımına kadar süren çetin çarpışmalar neticesinde Osmanlı ordusu savunma hatlarını koruyarak muharebeden galip ayrıldı. Bu zaferle birlikte Kosova bölgesinde yüzyıllar sürecek Osmanlı hâkimiyeti tesis edildi.

Bazı kaynaklarda savaşın top kullanılarak kazanıldığı iddia edilse de, o tarihlerde Osmanlı ordusunda müstakil bir topçu ocağının bulunmadığı bilinmektedir. Bu iddialar tarihî gerçeklerle bağdaşmamaktadır.

Sultan I. Murad'ın Şehadeti

Savaşın en acı hadisesi, Sultan I. Murad'ın şehadetidir. Dönemin kaynaklarına göre, savaş meydanında Osmanlı saflarını yararak sultana ulaşmayı başaran on iki Sırp asilzadesinden biri, I. Murad'ı hançerleyerek şehit etmiştir. Floransa Konseyi'ne gönderilen mektupta bu olay, 28 Haziran 1389 (Aziz Vitus Günü) olarak kaydedilmiştir.

Osmanlı kaynakları ise bu hadiseyi şöyle nakleder: Savaşın sonunda bir Sırp soylusu olan Miloš Obilić, sultanın elini öpüp Müslüman olmak istediğini belirterek I. Murad'a yaklaşmış ve ani bir hamleyle onu hançerlemiştir. Sultan Murad, bu suikast sonucu şehit düşmüş ve kendisine 'Hüdavendigar' lakabı verilmiştir. Şehit sultanın iç organları Kosova'da defnedilmiş, naaşı ise Bursa'ya götürülerek orada toprağa verilmiştir.

Savaşın Sonuçları

I. Kosova Muharebesi, Osmanlı tarihinde olduğu kadar Balkan tarihinde de derin izler bıraktı. Savaşın ardından Sırp Prensi Lazar'ın eşi Milica, Moravya Sırbistanı'nın naibi olarak yönetimi devraldı. Yeni Osmanlı Sultanı I. Bayezid'e barış göstergesi olarak en küçük kızı Olivera'yı gelin vermek zorunda kaldı. Bu evlilik, Osmanlı-Sırp ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Macaristan Krallığı, savaşın ardından kuzey Sırbistan'da yayılma girişimlerinde bulundu. Buna karşılık Osmanlılar, güney Sırbistan'daki askerî seferlerini 1390-91 gibi erken bir tarihte pekiştirdiler. Sırp soyluları, bu tehditlere karşı iki gruba ayrıldı: Kuzeydekiler Osmanlı yanlısı, güneydekiler ise Macar yanlısı bir politika izledi. Ancak neticede Osmanlı tebaasına girmeyen Sırp derebeyleri de Osmanlı hâkimiyetini kabul etmek zorunda kaldı.

Lazar'ın oğlu Stefan Lazareviç, Bayezid'in sadık bir müttefiki oldu ve Niğbolu Savaşı da dâhil birçok seferde Osmanlı ordusuna önemli katkı sağladı. Bazı Sırp feodal beyleri Osmanlılara karşı mücadeleye devam etse de, zamanla Osmanlı feodal hiyerarşisine entegre edildiler. 20 Haziran 1459'da Smederevo'nun ele geçirilmesiyle Orta Çağ Sırp devleti tamamen tarihe karıştı.

Tarihî ve Millî Önemi

I. Kosova Muharebesi, Osmanlı Devleti'nin Rumeli'deki fetih siyasetinin dönüm noktalarından biridir. Bu zaferle birlikte Balkanlardaki Osmanlı hâkimiyeti kalıcı hale gelmiş, bölgedeki Hristiyan ittifakı dağılmıştır. Sultan I. Murad'ın şehadeti, Osmanlı tarihinde 'Hüdavendigar' unvanıyla anılmasına vesile olmuş ve onun aziz hatırası, milletimizin gönlünde müstesna bir yer edinmiştir.

Bu muharebe, aynı zamanda Sırp milliyetçiliğinin de ilk yeşerdiği bir hadise olarak kabul edilir. Ancak bizim için asıl önemli olan, vatan topraklarını canı pahasına koruyan ve bu uğurda şehadet mertebesine ulaşan ecdadımızın aziz hatırasıdır. Kosova, Türk milletinin hafızasında şehitler diyarı olarak yaşamaya devam etmektedir.

Vefa ile

I. Kosova Muharebesi, Sultan I. Murad Hüdavendigar'ın şehadetiyle Türk milletinin gönlünde müstesna bir yere sahiptir. Bu toprakları vatan kılan ecdadımızın aziz hatırası önünde saygıyla eğiliyor, şehitlerimizi rahmet ve minnetle yâd ediyoruz.