Kâzım Karabekir

İlk Yılları ve Eğitimi

Kâzım Karabekir, jandarma alaybeyi Mehmet Paşa'nın oğlu olarak İstanbul'da dünyaya geldi. İlkokula Zeyrek'te başladı; babasının Mekke'ye tayini üzerine eğitimini orada sürdürdü. Babasının vefatıyla ailesiyle birlikte İstanbul'a dönen Karabekir, 1894'te Fatih Askeri Rüştiyesi'ne girdi. 1897'de Kuleli Askeri İdadisi'ni bitirdi. 1902'de Harbiye Mektebi'nden, 1905'te ise Mekteb-i Erkân-ı Harbiye'den mezun olarak kurmay subay oldu.

Askerî Kariyeri

1907'de Enver Paşa ile birlikte İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Manastır şubesini kurdu. 1909'da 31 Mart Olayı'nı bastırmak için kurulan Hareket Ordusu'na katıldı. 1912'de I. Balkan Savaşı'nda görev aldı. I. Dünya Savaşı arifesinde Paris'te bulunurken savaşın yaklaştığını sezerek 14 Temmuz 1914'te İstanbul'a döndü. 3 Ağustos 1914'te Genelkurmay II. (İstihbarat) Şube Müdürü oldu. Boğazların savunulmasını ve savaştan kaçınılmasını savundu.

29 Kasım 1914'te kıdem zammı alarak yarbaylığa terfi etti. 6 Ocak 1915'te İran Harekâtı'na gönderildi. Halep'te 3. Ordu'nun Sarıkamış'ta uğradığı felaketi öğrendi ve Irak Havalisi Kuvvetleri Komutanlığı ile Basra Valiliği'ne atandı.

Çanakkale Cephesi

6 Mart 1915'te İstanbul'a dönen Karabekir, 14. Tümen Komutanlığı'na atandı. Tümeniyle Gelibolu'ya gönderilerek Seddülbâhir ve Kerevizdere'de çetin muharebelere katıldı. 12-13 Temmuz 1915'teki Kerevizdere Muharebeleri'nde İngiliz ve Fransız taarruzlarını başarıyla püskürttü. 6-13 Ağustos 1915'te Arıburnu ve Anafartalar çıkarmalarına karşı güney cephesindeki savunmayı yönetti. İtilaf kuvvetlerinin Alçıtepe'yi ele geçirme planını boşa çıkardı.

Bu başarılarından dolayı Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası ile ödüllendirildi ve miralay rütbesine terfi etti. Almanya'dan İkinci Rütbeden Kron Dö Braş Kılıçlı Nişanı, Osmanlı'dan Gelibolu Şeref Nişanı ve Muharebe Madalyası aldı. 9 Ocak 1916'ya kadar bölgedeki mevzi muharebelerinde görev yaptı.

Kafkasya ve Irak Cepheleri

Çanakkale'den sonra 26 Ekim 1915'te İstanbul'daki 1. Ordu Kurmay Başkanlığı'na, ardından 6. Ordu Kurmay Başkanı olarak Irak Cephesi'ne atandı. 14 Aralık 1916'da mirliva rütbesine terfi ederek paşa oldu. 24 Nisan 1916'da Kût'ül-Amâre'yi kuşatan 18. Kolordu Komutanı olarak görevlendirildi. Buradaki başarıları nedeniyle 8 Şubat 1917'de Altın Muharebe Liyakat Madalyası ile taltif edildi.

Cafer Tayyar Paşa ile becayiş yaparak Kafkas Cephesi'ndeki 2. Kolordu Komutanlığı'na atandı. Van Gölü'nün güneyinden Palu'ya kadar uzanan geniş bir bölgeyi savundu. 23 Eylül 1917'de Kılıçlı İkinci Mecidi Nişanı ile ödüllendirildi. 2 Mart 1919'da Erzurum'daki 15. Kolordu Komutanlığı'na getirildi.

Kurtuluş Savaşı ve Doğu Cephesi

Kâzım Karabekir, Anadolu'ya ilk geçen komutan oldu. 19 Nisan 1919'da Trabzon'a ulaştı. Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışının ardından İstanbul'dan gelen tutuklama emrine rağmen "Ben ve kolordum emrinizdedir Paşam!" diyerek Millî Mücadele'ye katıldı. Erzurum Kongresi'nin güvenliğini sağladı.

Eylül 1920'de taarruza geçerek Sarıkamış, Kars, Ardahan, Artvin ve Batum'u kurtardı. Gümrü'yü ele geçirince Ermenistan barış istemek zorunda kaldı; 3 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalandı. 31 Ekim 1920'de ferik rütbesine terfi ettirildi. 13 Ekim 1921'de Kars Antlaşması'nın imzalanmasında baş murahhas olarak görev yaptı. Doğu Cephesi'ndeki başarılarından dolayı TBMM tarafından Kırmızı-Yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi.

Siyasî Hayatı ve Son Yılları

15 Ekim 1922'de Ankara'ya gelen Karabekir, Edirne milletvekili olarak meclise katıldı. 17 Şubat 1923'te İzmir İktisat Kongresi'ne başkanlık yaptı. 21 Ekim 1923'te 1. Ordu Müfettişliği'ne atandı; 26 Ekim 1924'te bu görevinden istifa ederek siyasete yoğunlaştı. 17 Kasım 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında yer aldı ve genel başkanı oldu. Parti, Şeyh Said İsyanı gerekçe gösterilerek 5 Haziran 1925'te kapatıldı.

İzmir Suikastı girişimiyle ilgili olarak yargılandıysa da beraat etti. 1927'de milletvekilliği sona erdi; 5 Aralık 1927'de resen emekliye sevk edildi. Uzun yıllar takip ve gözaltında tutuldu; hatıralarını yazdığı "İstiklal Harbimiz" eseri toplatıldı. Atatürk'ün vefatının ardından 1939'da İstanbul milletvekili seçildi. 5 Ağustos 1946'da TBMM Başkanı oldu. 26 Ocak 1948'de geçirdiği kalp krizi sonucu Ankara'da vefat etti. Cenazesi önce Cebeci Askeri Şehitliği'ne defnedildi, daha sonra Devlet Mezarlığı'na nakledildi.

Ailesi ve Eserleri

Kâzım Karabekir, 1924'te İclal Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Hayat, Emel ve Timsal adında üç kızı oldu. Küçük kızı Timsal Karabekir, babasının anılarını çeşitli etkinliklerde aktarmaktadır.

Karabekir, askerlik ve siyaset hayatının yanı sıra önemli eserler de kaleme aldı. "İstiklal Harbimiz", "Birinci Cihan Harbi" serisi, "Paşaların Kavgası", "Paşaların Hesaplaşması", "İzmir Suikastı" ve "Çocuklara Öğütler" bunlardan bazılarıdır. Bulgarca, Fransızca, Almanca ve Rusça biliyordu.

Vefa ile

Kâzım Karabekir, Doğu Cephesi'nde kazandığı zaferlerle vatan topraklarını düşmandan temizlemiş ve binlerce yetim çocuğa babalık yapmıştır. Onun aziz hatırası, milletimizin gönlünde "Alçıtepe Kahramanı" ve "Yetimlerin Babası" olarak yaşamaktadır.