Kara Fatma

Erken Yaşamı ve Ailesi

Fatma Seher Erden, 1888 yılında Erzurum'da doğdu. Nüfus kayıtlarında adı 'Mahi' olarak geçse de kendisi ve çevresi 'Fatma' adını kullanmıştır. Babası, Erzurum'un Ergemansur köyünden (bugünkü Çayköy) İbrahim Yahya'dır.

'Derviş' lakaplı Subay Ahmet Bey ile evlendi. Eşiyle birlikte Balkan Savaşları'na katıldı. I. Dünya Savaşı'nda eşi Kafkas Cephesi'ne giderken Edirne'de kaldı ve ailesinden yaklaşık on kadını örgütleyerek çarpıştı. Eşinin Sarıkamış'ta şehit düştüğü haberini aldıktan sonra Van'a gitti. Erzurum Kongresi sırasında kardeşi Mehmet Çavuş'la birlikte teşkilat için 100-150 kişi topladı.

Mustafa Kemal ile Görüşmesi

Kara Fatma, 1922'de Trabzon'da yayımlanan İstikbal gazetesine anlattığına göre, Sivas Kongresi devam ederken Mustafa Kemal'le bizzat görüşmek için Sivas'a gitti. Bu görüşme sırasında Mustafa Kemal, gözü karalığından dolayı kendisine 'Kara' lakabını verdi.

Kurtuluş Savaşı'ndaki Rolü

Milis Müfreze Komutanı olarak onbaşı rütbesiyle Batı Cephesi'nde görevlendirildi. İstanbul'a giderek Topkapılı Pir Mehmet ve Laz Tahsin ile birlikte on beş kişilik bir çete kurdu. İzmit'e geçerek çeteyi genişletti; Van'dan gelen kardeşinin 150 kişilik çetesi de kendilerine katıldı. Zamanla emrinde 700 erkek ve 43 kadından oluşan bir birlik oluştu. Bu birlikle Rum ve Ermeni çeteleri ve eşkıyalarla savaştı. İzmit'in düşman işgalinden kurtarıldığı 28 Haziran 1921'e kadar İzmit'te kaldı.

İzmit'ten sonra İznik cephesinde görev aldı. 300 kişiyi aşkın birliğiyle I. ve II. İnönü Muharebeleri, Sakarya Meydan Muharebesi ve Dumlupınar Meydan Muharebesi'nde çarpıştı. Sakarya Savaşı sonrasında teğmen rütbesini aldı. Büyük Taarruz'un ilk günlerinde General Trikupis'in birliğine esir düştüyse de kaçarak müfrezesinin başına geçti. Zaferin ardından Bursa'nın kurtuluşunda rol oynadı. Mudanya Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Erzurum'a döndü.

Savaş Sonrası Yaşamı

Fatma Seher Hanım, onbaşılık rütbesiyle başladığı askerlikten üsteğmen rütbesiyle emekli oldu. Emekli maaşını Kızılay'a bağışladı. İzmir İktisat Kongresi'nde İzmir delegelerinden biri olarak yer aldı.

Savaşta elini kaybeden ve aklî dengesi bozulan yeğeni küçük Fatma ile çocuklarını sahiplendi. 1933'te gazeteci Mekki Sait Esen'in kendisiyle yaptığı röportaj Yedi Gün dergisinde yayımlandı. 1944'te geçim sıkıntısı çektiği için anılarını yayımladı. 1954'te Kars mebusu Tezer Taşkıran ve Rize mebusu Yusuf İzzet Akçal'ın verdikleri önerge ile TBMM, Kara Fatma için aylık 170 lira tahsis etti.

Vefatı ve Mirası

Geçirdiği hastalık üzerine 21 Haziran 1955'te Darülaceze'nin hastane bölümüne yatırılan Fatma Seher Hanım, 11 gün sonra kalp yetmezliği nedeniyle 2 Temmuz 1955'te 67 yaşında vefat etti. Kasımpaşa'daki Kulaksız Mezarlığı'na defnedildi.

Mezarı 2014'te Kızılay tarafından anıt mezar haline getirildi. Aşkale'deki Çayköy'e 2021'de bir kütüphane ve rölyef yapıldı. Bursa'nın Konak mahallesinde Kara Fatma Heykeli ve Kara Fatma Meydanı bulunmaktadır. Ayrıca 'Kurtuluş' ve 'Vatanım Sensin' dizilerinde karakteri canlandırılmıştır.