Bilgi Merkezi / Rehber
Kabatepe ve Arıburnu
Arıburnu Cephesi, Çanakkale Savaşı'nın en çetin muharebelerine sahne olmuş, 25 Nisan 1915'teki Arıburnu Çıkarması ile başlayıp 6 Ağustos 1915'te Anafartalar Cephesi ile birleşerek sona ermiştir. Bu cephe, Anzak Kolordusu'nun Gelibolu Yarımadası'nın Ege kıyısındaki çıkarması ve Osmanlı savunmasının direnişiyle tarihe geçmiştir.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Tarih
- 25 Nisan 1915 - 6 Ağustos 1915
- Yer
- Gelibolu Yarımadası, Arıburnu ve Kabatepe civarı
- Çıkarma
- Anzak Kolordusu, 25 Nisan 1915 sabahı
- Komutanlar
- General Sir Ian Hamilton (Müttefik), Albay Halil Sami Bey (Osmanlı 9. Tümen), Yarbay Mehmet Şefik Bey (27. Alay)
- Hedef
- Conk Bayırı - Kocaçimen Tepesi hattını ele geçirmek
- Sonuç
- Anafartalar Cephesi ile birleşti, Osmanlı savunması direndi
Çıkarmanın Amacı ve Planı
Müttefiklerin Çanakkale Seferi komutanı General Sir Ian Hamilton'un emrinde iki tümenli Anzak Kolordusu, iki İngiliz tümeni ve bir Fransız tümeni bulunuyordu. Esas çıkarma Seddülbahir bölgesine yapılacaktı; ancak yaklaşık 75 bin kişilik kuvvetin dar kumsallara çıkarılması mümkün görülmediğinden, Anzak Kolordusu için Kabatepe'nin hemen kuzeyindeki kumsal seçildi.
Bu çıkarmanın amacı, bir yandan gecikecek kuvvetleri hızla muharebeye sokmak, diğer yandan Anzak Kolordusu'nu kuzeye çıkararak Seddülbahir'i savunan Osmanlı kuvvetlerinin geri hatlarını sarmaktı. İlk hedef Conk Bayırı - Kocaçimen Tepesi hattını ele geçirip Maltepe yönünde ilerlemekti. Plana göre 4 bin kişilik örtü kuvveti, Albay Sinclair Mac Lagan komutasındaki 3. Avustralya Tugayı'ndan oluşuyordu ve üç kademe halinde karaya çıkarılacaktı.
Osmanlı Savunma Düzeni
Arıburnu Cephesi, Seddülbahir gibi Albay Halil Sami Bey'in 9. Tümeni'nin sorumluluk bölgesindeydi. Bu bölgede Yarbay Mehmet Şefik Bey komutasındaki 27. Alay görevlendirilmişti. Alayın mevcudu yaklaşık iki bin kişiydi. Mareşal Sanders'in savunma düzenine göre 2. Tabur, Azmakdere – Çamtepe arasındaki 12 kilometrelik kıyı şeridine yayılmıştı; bu, bir tabur için oldukça geniş bir alandı.
Tabur Komutanı Binbaşı İsmet Bey, üç bölüğü kıyılara yayarken dördüncü bölüğü Kabatepe'nin 1,5 kilometre doğusunda ihtiyata almıştı. Bölgede üç topçu bataryası bulunuyordu; 7. Batarya Kanlısırt'ta, diğer iki batarya ise Kabatepe'nin doğu yamaçlarındaydı. Alay Komutanı'nın ihtiyatı Kabatepe gerisine alması ve bataryaların ateş yönlerini ayarlaması, bu bölgeye verdiği önemi gösteriyordu.
Çıkarma ve İlk Temas
25 Nisan 1915 sabahı, ilk çıkarma dalgası akıntı nedeniyle planlanan yerin yaklaşık 1.500 metre kuzeyine, sonradan Anzak Koyu olarak anılacak olan Arıburnu sahiline yanaştı. Bu sapma ve manevralar bölüklerin birbirine karışmasına yol açtı. Sahile yaklaşılırken Osmanlı gözcü müfrezesinin ateşiyle karşılaşıldı; ilk dalga 48 filika ile saat 04:25'te karışık bir halde karaya çıktı. İkinci dalga saat 04:40'ta sahile ulaştığında karışıklık daha da arttı.
Savunmanın kuzey kesiminde, Balıkçı Damları bölgesinde 8. Bölük'ün 1. Takımı filikalara ateş açtı. Bir bölükten 100 kişi öldü, sahile çıkabilen 40 kişiden yalnızca 18'i sağ kurtuldu ve güneye çekildi. Bu ilk direniş, Anzak kuvvetlerinin beklediğinden daha zayıf bir savunmayla karşılaşmasına rağmen, çıkarmanın zorluğunu ortaya koydu.
Anzak İleri Harekâtı ve Osmanlı Direnişi
Çıkarmanın ardından 1.500 kişilik ilk kademe üç kol halinde ilerlemeye başladı: soldaki kol Yükseksırt – Serçetepe – Kocaçimen, merkezdeki kol Merkeztepe – Kanlısırt, üçüncü kol ise Yeşiltarla – Kabatepe hattına yöneldi. Kuzey kesimdeki Anzak birlikleri, Serçetepe ve Cesarettepe'deki Osmanlı postalarını geri atarak bu tepeleri işgal etti; ancak Balıkçı Damları'ndaki Osmanlı müfrezesi üç bölüğü püskürttü. Cephanesi tükenen bu müfreze, Conk Bayırı yönüne çekildi ve daha sonra Kurmay Yarbay Mustafa Kemal Bey'in komutasına katıldı.
Merkez kesimde, Küçük Arıburnu ile Büyük Arıburnu arasındaki iki mangalık Osmanlı müfrezesi, filikaları yoğun ateşle karşıladı; ancak sayıca üstün Anzak kuvvetleri karşısında geri çekildi. Güney kesimde Keltepe'yi tutan 7. Bölük'ten bir takım, saat 05:00'e kadar direndi; üç Anzak bölüğünün taarruzuyla geri atıldı. Anzak birlikleri Kanlısırt'a yayılarak buradaki 7. Dağ Bataryası'nı baskına uğrattı ve üç topu ele geçirdi.
Cephenin Seyri ve Sonuç
Arıburnu Cephesi, 25 Nisan 1915'teki çıkarmayla başlayan ve 6 Ağustos 1915'e kadar süren çarpışmaları kapsar. Bu tarihte Müttefik kuvvetlerce açılan Anafartalar Cephesi ile birleşerek daha geniş bir muharebe alanına dönüşmüştür. Anzak Kolordusu'nun ilerlemesi, Osmanlı birliklerinin direnişi ve özellikle Conk Bayırı'ndaki savunma sayesinde durdurulmuştur.
Kaynaklara göre, çıkarma ve takip eden muharebelerdeki kayıplar farklı şekilde değerlendirilmektedir; ancak her iki taraf da ağır zayiat vermiştir. Cephe, Gelibolu Yarımadası'ndaki kara muharebelerinin en kanlı safhalarından birini oluşturmuş ve savaşın seyrini etkilemiştir.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Arıburnu Cephesi» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.