Bilgi Merkezi / Rehber
Halide Edib Adıvar
Halide Edib Adıvar, Türk edebiyatının önde gelen yazarlarından, akademisyen ve siyasetçidir. II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde kadın hakları ve Milli Mücadele'yi ele alan eserleriyle tanınmıştır.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Doğum
- 1884, İstanbul
- Ölüm
- 9 Ocak 1964, İstanbul
- Meslek
- Yazar, siyasetçi, akademisyen, öğretmen
- Önemli Eser
- Sinekli Bakkal
- Eğitim
- Üsküdar Amerikan Kız Koleji
- Akademik Görev
- İstanbul Üniversitesi, İngiliz Filoloji Kürsüsü Başkanlığı
- Milli Mücadele
- Anadolu Ajansı'nın kuruluşunda rol aldı
- Siyasi Görev
- TBMM milletvekili (1950)
Hayatı ve Eğitimi
1884 yılında İstanbul'da doğan Halide Edib, ilköğrenimini evde özel derslerle tamamladı. Üsküdar Amerikan Kız Koleji'nde öğrenim gördü ve buradan lisans derecesi alan ilk Müslüman kadın oldu. Annesini küçük yaşta kaybetti. Babası II. Abdülhamit döneminde çeşitli görevlerde bulunan Mehmet Edip Bey'dir.
Kolej yıllarında İngilizce ve Fransızca öğrendi. 1897'de bir çocuk kitabı çevirisi yayımlandı ve bu çeviri nedeniyle 1899'da Şefkat Nişanı ile ödüllendirildi.
Edebi ve Akademik Kariyeri
Halide Edib, 1908'de II. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte gazetelerde kadın hakları üzerine yazılar yazmaya başladı. İlk yazısı Tanin gazetesinde yayımlandı. Eserlerinde kadının eğitimi ve toplumdaki konumu önemli yer tutar. Yirmi bir roman, dört hikâye kitabı, iki tiyatro eseri ve çeşitli incelemeler kaleme aldı. En bilinen eseri Sinekli Bakkal'dır.
İstanbul Üniversitesi'nde edebiyat profesörü olarak görev yaptı ve İngiliz Filoloji Kürsüsü Başkanlığı yaptı. 1926'dan itibaren yurt dışında geçirdiği on dört yıl boyunca verdiği konferanslar ve İngilizce eserleriyle dış ülkelerde tanınan bir Türk yazar oldu.
Milli Mücadele'deki Rolü
İzmir'in işgalinden sonra Milli Mücadele'ye katıldı. İstanbul'da düzenlenen mitinglerde yaptığı etkili konuşmalarla halkı işgale karşı harekete geçirdi. 19 Mayıs 1919'daki Fatih Mitingi'nde ilk konuşmacı olarak büyük yankı uyandırdı. Sultanahmet Mitingi'nde söylediği 'Milletler dostumuz, hükûmetler düşmanımızdır.' sözü vecize haline geldi.
İngilizlerin İstanbul'u işgal etmesinin ardından hakkında idam kararı çıkarıldı. Eşi Dr. Adnan Adıvar ile birlikte Ankara'ya geçerek Milli Mücadele'ye katıldı. Anadolu Ajansı'nın kurulmasında rol aldı ve cephede hasta bakıcılık yaptı. Mustafa Kemal'in yanında sivil görev yapmasına rağmen rütbe alarak savaş kahramanı sayıldı.
Siyasi Görüşleri ve Tartışmalar
Halide Edib, 1919'da Wilson Prensipleri Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer aldı ve Amerikan mandası fikrini savundu. Bu görüşünü Mustafa Kemal'e yazdığı 10 Ağustos 1919 tarihli bir mektupla açıkladı. Ancak bu tez Sivas Kongresi'nde reddedildi. Mustafa Kemal, Nutuk'ta bu mektuba yer vererek mandacılığı eleştirdi.
Yıllar sonra Türkiye'ye döndüğünde Milli Mücadele için 'Mustafa Kemal Paşa haklıymış!' dediği aktarılır. Bu durum, onun görüşlerinin zamanla değiştiğini gösterir.
Özel Hayatı ve Son Yılları
Halide Edib, kolejin son sınıfındayken matematik öğretmeni Salih Zeki Bey ile evlendi. Bu evlilikten iki oğlu oldu. Eşinin ikinci bir kadınla evlenmek istemesi üzerine 1910'da boşandı. Daha sonra aile doktorları Adnan Adıvar ile evlendi.
1950'de TBMM'ye milletvekili olarak girdi. I. TBMM Hükümeti'nde sağlık bakanı olan Adnan Adıvar'ın eşiydi. 9 Ocak 1964'te İstanbul'da vefat etti.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Halide Edib Adıvar» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.