Eğrikapı: Sahabelerin Şehadetiyle Anılan Tarihi Kapı

İstanbul'un tarihi surlarının Haliç'e uzanan bölümünde yer alan Eğrikapı, 7. yüzyıldaki ilk Arap kuşatmaları sırasında şehit düşen sahabelerin kabirleriyle dikkat çekiyor. Doğu Roma döneminde 'Porta Kaligaria' adıyla bilinen kapı, adını bölgede üretilen 'kaliga' adlı askeri çizmelerden alıyor. Haliç ile Kara Surları'nın birbirine yaklaştığı noktada bulunan bu kapı, tarih boyunca birçok kuşatmaya tanıklık etti.

Sanat tarihçisi Elif Rana Kabalıoğlu, Eğrikapı'nın savunma açısından kritik bir konumda olduğunu belirterek, '32 defa kuşatılan bir şehirden bahsediyoruz. Haliç'e uzanan kısmı, özellikle Geç Bizans Dönemi'nde surların en zayıf noktasıydı.' dedi. Bu zayıflık, bölgeyi tarih boyunca saldırıların odak noktası haline getirdi.

Eğrikapı'nın tarihindeki en önemli olaylardan biri, Emeviler döneminde düzenlenen ilk Arap kuşatmasıdır. Bu kuşatmaya, 90 yaşındaki Ebu Eyyub el-Ensari'nin (Eyüp Sultan) yanı sıra İstanbul'un fethine ilişkin hadisişerifte müjdelenen askerler arasında yer almak isteyen çok sayıda kişi katıldı. Kuşatma sırasında şehit olan Ebu Eyyub el-Ensari'nin cenazesi, surlara en yakın noktaya taşınarak burada bırakıldı.

Kabalıoğlu, şehitlerin cenazelerinin surların yakınına taşındığını ve dönemin imparatoruyla bir pazarlık yapıldığını aktardı: 'Cenazeyi burada bıraktıklarında dönemin imparatoru ve komutanları, 'Biz siz gittikten sonra o cesedi parçalayacağız' dediler. Onlar da 'Biz de Arap topraklarındaki Hristiyanları katlederiz' diye cevap verdi. Karşılığında cenazeye bir şey yapılamadı ve daha sonra bugünkü kabrine nakledildi.'

Eğrikapı'nın hemen çevresinde, bu tarihsel sürecin izlerini taşıyan çok sayıda şehit kabri bulunuyor. Kabalıoğlu, 'Kapının hemen sağ tarafında Hazreti Halit bin Zeyd (Eyüp Sultan), Hazreti Şube, Ebu Şeybe el-Hudri ve Ebu Sadık Hazretleri'nin kabirleri yer alıyor.' diyerek bölgedeki manevi zenginliğe dikkat çekti. Bu kabirler, ilk Arap kuşatmasındaki büyük çarpışmaların ve şehadetlerin önemli birer kanıtı olarak kabul ediliyor.

Osmanlı döneminde de önemini koruyan Eğrikapı, Mimar Sinan'ın son eseri olduğu söylenen Kazasker İvaz Efendi Camisi gibi tarihi yapılarla çevrili. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi'nde de bölgeye ilişkin anlatılar yer alıyor. Eğrikapı, hem şehitlikleri hem de tarihi dokusuyla İstanbul'un manevi hafızasını yaşatmaya devam ediyor.

Kaynak: haberler.com — Şehit Gazi Portalı editörlüğünde yapay zekâ desteğiyle özgün olarak yeniden yazılmıştır.