Şehit Yakınları ve Gazilerin Diğer Sosyal Hakları: Bayilikten Vergi Muafiyetine

Şehit yakınları ve gaziler için sağlanan sosyal haklar, hayatın birçok alanını kapsıyor. Bu haklardan eksiksiz yararlanabilmek için hangi kuruma başvurulması gerektiğini ve hangi şartların arandığını bilmek büyük önem taşıyor. İşte Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın resmî açıklamalarına göre diğer sosyal haklar rehberi:

Şans Oyunları Bayiliği ve Spor Müsabakalarına Giriş

Gaziler, şans oyunları ile ilgili oyun bayiliği açma talepleri için doğrudan Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğüne müracaat etmelidir.

Spor müsabakalarını ücretsiz izleme hakkı ise Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Müsabaka Yerlerine Serbest Giriş Yönetmeliği hükümlerine göre kullanılır. Bu kapsamda, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne ait stadyumlara gazilerin girişi için her türlü tedbir alınır ve gereken kolaylık gösterilir. Spor kulüplerine veya kamu kurumlarına protokol karşılığında devredilen, kiralanan ya da süreli kullanım hakkı tesis edilen stadyumlarda da aynı hassasiyet gözetilir.

Ölüm Yardımı, Harcırah ve Aylık Bağlama

Şehit personelin (subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş) varislerine, Birlik Komutanlığınca 926 sayılı TSK Personel Kanunu ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu gereğince Ölüm Yardım Ödeneği ödenir. Ayrıca 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre, personelin bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerine beyan ettikleri ikamet merkezine kadar geçici görev yolluğu (harcırah) verilir.

Şehit çocuklarına aylık bağlanması ve evlenme yardımı ise 5434 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülür. Buna göre:

• Şehit personelin vefat tarihinde evli olmayan kız çocuklarına aylık bağlanır. Evlenme nedeniyle aylığı kesilenlerden sonradan boşanan veya dul kalanların aylıkları yeniden bağlanır.
• Vefat tarihinde 18 yaşını (ortaöğrenimde 20, yükseköğrenimde 25 yaş) doldurmamış erkek çocuklarına da aylık bağlanır. Maluliyet durumunda yaş şartı aranmaz.
• Evlenmeleri nedeniyle aylıkları kesilen kız çocuklarına, talepleri halinde aylıklarının iki yıllık tutarı evlenme ödeneği olarak bir defaya mahsus SGK tarafından peşin ödenir.

Emekli İkramiyesi ve Sağlık Hizmetlerinde Muafiyet

SGK iştirakçisi personelin şehit veya malul olması halinde, hak sahiplerine/kendilerine almakta olduğu aylığın hizmet yılı ile çarpımı kadar emekli ikramiyesi ödenir. 3713 sayılı Kanun kapsamında şehit/malul olanlar için ise en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden 30 yıl hizmet yapmış gibi ikramiye ödenir. Erbaş ve erler SGK iştirakçisi olmadıklarından bu haktan yararlanamaz.

Sağlık hizmetlerinde katılım payı ve ilave ücret alınmaması uygulaması; harp malullüğü aylığı ile 2330 ve 3713 sayılı Kanunlar kapsamında aylık alanlar ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler için geçerlidir. Ayrıca, başkasının yardımı olmaksızın yaşamını sürdüremeyecek derecede malul olan vazife ve harp malullerinin ihtiyaç duyduğu ortez/protez gibi araçlar SGK tarafından karşılanır.

Vergi Muafiyetleri ve Silah Bulundurma

6136 sayılı Ateşli Silahlar Kanunu gereğince, şehit subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşların şahsi tabancaları varislerine devredilebilir. Bu işlem için veraset ilamı ve noter onaylı feragatname ile ilgili Kuvvet Komutanlığı Lojistik Başkanlığına başvurulması gerekir. Ayrıca, harp malulü olanlar ile belirli kanunlar kapsamında şehit olanların yakınlarına intikal eden silahların taşıma/bulundurma belgeleri her türlü resim, vergi ve harçtan muaftır.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca, şehitlerin dul/yetimleri ile gazilerin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²'yi geçmeyen tek meskeni varsa, bu meskenlerin vergi oranlarını sıfıra indirme yetkisi Bakanlar Kuruluna aittir. Bu indirimden yararlanmak için konutun bulunduğu yerdeki Belediye Başkanlığına başvurulmalıdır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu gereğince, çalışma gücünün en az %40'ını kaybetmiş malullerin ücretlerinde, kayıp oranına göre gelir vergisi indirimi uygulanır. Başvurular, işyerinin bulunduğu yerdeki Defterdarlık, Gelirler Müdürlüğü, Vergi Dairesi veya Mal Müdürlüğüne yapılır.

4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararları uyarınca, malul ve sakatların kullanımına özel eşyalar ile engelli bireylerin ithal edeceği bazı taşıtlar gümrük vergisinden muaftır. Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyeti ise beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk araç alımında uygulanır. Bu haklardan yararlanmak için yetkili sağlık kuruluşlarından alınmış heyet raporu, H sınıfı sürücü belgesi ve diğer belgelerle Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğüne başvurulması gerekir.

Uzun Vadeli Sigorta Kolları

Harp malulleri ile 3713 ve 2330 sayılı Kanunlar kapsamında vazife malulü aylığı alan gaziler, yeniden çalışmaya başladıklarında istekleri halinde uzun vadeli sigorta kollarına tabi olabilirler. Bu talep, çalıştıkları kurum/kuruluş aracılığıyla SGK'ye bildirilir ve takip eden ay başından itibaren geçerli olur.

Bu hakların her biri için başvuru süreçleri ve gerekli belgeler farklılık gösterebilir. Detaylı bilgi almak ve güncel mevzuatı öğrenmek için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü ile iletişime geçebilir veya www.sgk.gov.tr ile www.gumruk.gov.tr adreslerini ziyaret edebilirsiniz.

Kaynak: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü — S.S.S. (Diğer Sosyal Haklar). Bu yazı resmî metne dayanılarak Şehit Gazi editörü tarafından derlenmiştir; başvurularda güncel mevzuatı esas alınız.