15 Temmuz Şehit Yakınlarına Sağlanan Haklar: Kapsamlı Rehber

15 Temmuz 2016'daki hain darbe girişiminde milletimizin bağımsızlığı için gözünü kırpmadan canını feda eden şehitlerimizin kıymetli yakınlarına, devletimiz tarafından geniş kapsamlı haklar sağlanmıştır. Bu haklar; maddi destekten istihdama, eğitimden seyahate kadar birçok alanda şehit yakınlarının hayatını kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.

Maddi Haklar ve Tazminatlar

• Aylık Bağlanması: Hayatını kaybeden sivil vatandaşların hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumunca aylık bağlanmaktadır. Aylık işlemlerinde, ilgililerin mevcut öğrenim durumları esas alınmakta, ancak terör eylemlerine maruz kalan erbaş ve erler gibi yüksek derece ve kademe üzerinden hesaplama yapılmaktadır.
• Nakdi Tazminat: Hayatını kaybeden vatandaşlarımızın kanuni mirasçılarına tazminat ödenmiştir.
• Ek Tazminat: Nakdi tazminat ödemesini yapan kurumlarca, hak sahiplerine ek tazminat da ödenmiştir.
• Faizsiz Konut Kredisi: Öncelikle dul eşe; eşi hayatta değilse veya evlenmişse, yetim aylığı almakta olan çocuklardan en az birinin talebiyle çocuklara müştereken; bu kişiler yoksa öncelikle anaya olmak üzere ana veya babaya, Toplu Konut İdaresince faizsiz konut kredisi verilmektedir. 2020 yılı itibarıyla bu kredi tutarı 177.000 TL'dir.
• ÖTV Muafiyeti: Hayatını kaybedenlerin eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa ana veya babasından birisine bir defaya mahsus araç alımında ÖTV muafiyeti sağlanmıştır.

İstihdam ve Eğitim Hakları

• İstihdam Hakkı: Hayatını kaybedenlerin eş veya çocuklarından birisi ile ana, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam 2 kişi kamuda istihdam edilecektir.
• Eğitim Öğretim Yardımı: Şehitlerimizin çocuklarına her yıl; ilköğretim öğrencileri için 1250, lise öğrencileri için 1875 ve yükseköğrenim öğrencileri için 2500 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda eğitim ve öğretim yardımı yapılmaktadır. Bu yardım, 01 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında yılda bir kez, öğrenci olduğunu gösterir belge ile başvuru yapılması halinde SGK tarafından toptan ödenir.
• Ek Ödeme: Şehitlerin dul ve yetimlerine, 40.000 gösterge rakamının yılın ilk dönemindeki Devlet memuru aylıklarına uygulanacak katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ek ödeme yapılmaktadır.
• Özel Öğretim Kurumlarında Ücretsiz Okutulma: Özel öğretim kurumları, öğrenci sayısının %3'ünden az olmamak üzere ücretsiz öğrenci okutmakla yükümlüdür ve bu kapsamda şehit çocuklarına öncelik tanınır. Hak sahiplerinin SGK'dan alacakları belge ile İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine veya ilgili kuruma başvurması gerekir.
• Yükseköğrenim Harç Muafiyeti: Şehit yakınları, öğrencisi oldukları üniversitenin ilgili birimlerine başvurarak harç ve ücret muafiyetinden yararlanabilir.
• Kredi ve Yurt Önceliği: Şehit çocukları, devlete ait yurtlar ile öğrenim kredileri ve burslardan öncelikle yararlandırılır. Devlet yurtlarında kalanlardan yurt ücreti ve depozito alınmaz.

Günlük Yaşamda Kolaylıklar

• Ücretsiz Seyahat: Şehitlerin anne, baba, eş ve 25 yaşını doldurmamış çocukları; Devlet Demiryolları, Denizyolları Şehir Hatları, belediye toplu taşıma araçları ve belediyenin özel firmalara yaptırdığı toplu taşıma araçlarında ücretsiz seyahat edebilir.
• Elektrik ve Su İndirimi: Hak sahipleri, su ücretinden %50, elektrik ücretinden %40 oranından az olmamak üzere indirimli tarifeden yararlanır.
• Mesken Vergisi Muafiyeti: Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²'yi geçmeyen tek mesken için emlak vergisi muafiyeti uygulanır. Başvurular konutun bulunduğu yerdeki belediyeye yapılır.
• İdari İzin: 2005/27 sayılı Başbakanlık Genelgesi gereğince, kamu kurumlarında çalışan şehit eş, çocuk, anne, baba ve kardeşleri 18 Mart Şehitler Günü'nde idari izinlidir.
• Sosyal Tesislerden Yararlanma: 2006/16 sayılı Genelge gereğince, şehit yakınları ve gaziler, kamu kurumlarına ait misafirhane ve sosyal tesislerden kurum personeline uygulanan ücret tarifesi üzerinden yararlanabilir.
• Müze, Ören Yeri ve Devlet Tiyatrosu: Kültür ve Turizm Bakanlığı'na ait tarihi ve turistik yerler ile Devlet Tiyatroları oyunlarından ücretsiz yararlanma hakkı vardır.
• Askerlik Muafiyeti: 678 sayılı Kanun Hükmünde Kararname gereği, 15 Temmuz darbe girişiminde şehit olanların erkek çocukları ile aynı anne ve babadan olan kardeşlerinin tamamı askerlikten muaftır.

Bu haklardan yararlanmak için şehit yakınlarının, ilgili kurumlara (SGK, belediye, milli eğitim müdürlüğü vb.) başvuruda bulunması gerekmektedir. Detaylı bilgi ve başvuru süreçleri için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü'ne veya Sosyal Güvenlik Kurumu'na başvurulabilir.

Kaynak: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü — S.S.S. (15 Temmuz Darbe Girişiminde Şehit Olanlar). Bu yazı resmî metne dayanılarak Şehit Gazi editörü tarafından derlenmiştir; başvurularda güncel mevzuatı esas alınız.