15 Temmuz Gazilerine Sağlanan Haklar: Kapsamlı Rehber

15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi sırasında malul olan gazilerimize, devletimiz tarafından geniş kapsamlı haklar sağlanmıştır. Bu haklar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü'nün resmî açıklamalarına dayanmaktadır. İşte bu hakların detaylı listesi:

Mali Haklar

• Aylık Bağlanması: Malul hale gelen sivil vatandaşlara Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından aylık bağlanmaktadır.
• Nakdi Tazminat: Yaralanan vatandaşlara, tedavi amacıyla başvurdukları hastane kayıtları esas alınarak, engellilik ve yaralanma derecesine göre nakdi tazminat ödenmiştir.
• Ek Tazminat: Nakdi tazminat ödemesini yapan kurumlarca, malul gazilere ek tazminat da ödenmiştir.
• Ek Ödeme: Gazilere SGK tarafından aylık bağlanmasına esas tarihten geçerli olmak üzere, başvuru tarihini izleyen yılın ilk üç ayı içinde ve takip eden her yıl ek ödeme yapılır. Bu ödeme, malullük derecesine göre belirlenen göstergelerin memur aylık katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır.
• Bakım Ücreti: Başkasının yardımı olmadan yaşamını sürdüremeyecek derecede malul olan gazilere, asgari ücretin net tutarının iki katı tutarında aylık bakım ücreti ödenir.

İstihdam ve Eğitim Hakları

• İstihdam Hakkı: Malul gazilerin kendileri veya eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendisi veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam 1 kişi kamuda istihdam edilir.
• Eğitim Öğretim Yardımı: Gazilerin çocuklarına, ilköğretim, lise ve yükseköğrenim için belirlenen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısıyla çarpılması sonucu bulunacak tutarda her yıl eğitim ve öğretim yardımı yapılır. Bu yardım, her yıl 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında başvuru yapılması halinde SGK tarafından toptan ödenir.
• Özel Öğretim Kurumlarında Ücretsiz Okutulma: Özel öğretim kurumları, öğrenci sayısının %3'ünden az olmamak üzere ücretsiz öğrenci okutmakla yükümlüdür ve bu kontenjanda şehit ve malul gazi çocuklarına öncelik verilir. Başvurular SGK'dan alınacak hak sahipliği belgesi ile İl/İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine veya ilgili özel öğretim kurumuna yapılır.
• Yurt ve Kredi Önceliği: Gazilerin çocukları, devlete ait yurtlar ile öğrenim kredileri ve burslardan öncelikle yararlandırılır. Devlet yurtlarında kalanlardan yurt ücreti ve depozito alınmaz.
• Yükseköğrenim Harç Muafiyeti: Gazilerin eş ve çocukları, durumlarını gösteren belge ile üniversitelerine başvurarak harç ve ücret muafiyetinden yararlanabilirler.

Sağlık ve Sosyal Haklar

• Sağlık Yardımı: Aylık bağlanan gazilerin ilaç, ortez/protez ve diğer iyileştirici araç-gereçleri ile yardımcı üreme yöntemi ve tedavilerinde katılım payı ve ilave ücret alınmaz. Sağlık kurulu raporuyla ihtiyaç duyulan her türlü ortez/protez ve araç-gereç, herhangi bir kısıtlama olmaksızın SGK tarafından karşılanır. Tedavi süresince de katılım payı alınmaz.
• Ücretsiz Seyahat: Gazilerin kendileri, anne, baba, eş ve 25 yaşını doldurmamış çocukları; yurtiçinde Devlet Demiryolları, Denizyolları Şehir Hatları, belediye toplu taşıma araçları ve belediyenin özel firmalara yaptırdığı toplu taşıma araçlarında ücretsiz seyahat hakkından yararlanır.
• Elektrik ve Su İndirimi: Şehit hak sahipleri ve gaziler, su ücretinde %50'den, elektrik ücretinde %40'tan az olmamak üzere indirimli tarifelerden yararlanır.
• Faizsiz Konut Kredisi: Malul gazilere, bir konut ile sınırlı olmak üzere Toplu Konut İdaresi (TOKİ) tarafından faizsiz kredi verilir. 2020 yılı itibarıyla bu kredinin tutarı 177.000 TL'dir.
• Mesken Vergisi Muafiyeti: Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²'yi geçmeyen tek mesken için emlak vergisi muafiyeti uygulanır. Başvurular, konutun bulunduğu yerdeki belediye başkanlıklarına yapılır.
• Sosyal Tesislerden Yararlanma: Gaziler ve şehit yakınları, kamu kurum ve kuruluşlarına ait misafirhane ve sosyal tesislerden, bu kurumların kendi personeline uyguladığı ücret tarifesi üzerinden yararlanabilir.
• Müze ve Ören Yerlerinden Ücretsiz Yararlanma: Şehit dul ve yetimleri ile gaziler, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na ait tarihî ve turistik yerlerden ücretsiz olarak faydalanabilir.
• Devlet Tiyatrolarından Ücretsiz Yararlanma: Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü, sezon boyunca gazi, şehit dul ve yetimlerine oyunları ücretsiz olarak izletmektedir.
• İdari İzin: 2005/27 sayılı Başbakanlık Genelgesi gereğince; kamu kurumlarında görevli şehit eş ve çocukları ile anne, baba ve kardeşleri 18 Mart Şehitler Günü'nde; malul gaziler ve eşleri ise 19 Eylül Gaziler Günü'nde idari izinli sayılır.

Unvan ve Diğer Haklar

• Gazi Unvanı: 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesi ile 15 Temmuz darbe girişimi ve devamı niteliğindeki eylemler sebebiyle malul olan kamu görevlileri ve sivillere, yaralanma derecesine bakılmaksızın gazilik unvanı verilmiştir.

Bu haklardan yararlanmak için ilgili kurumlara başvuru yapılması gerekmektedir. Detaylı bilgi ve başvuru süreçleri için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü ile iletişime geçilebilir.

Kaynak: T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü — S.S.S. (15 Temmuz Darbe Girişiminde Malul Olan Gaziler). Bu yazı resmî metne dayanılarak Şehit Gazi editörü tarafından derlenmiştir; başvurularda güncel mevzuatı esas alınız.