Bilgi Merkezi / Rehber
Gördesli Makbule
Gördesli Makbule Hanım, Millî Mücadele yıllarında Batı Anadolu'da Yunan işgaline karşı verilen direnişte öne çıkan kadınlardandır. Kuvayı Milliye saflarında gösterdiği yararlılıklarla anılan Makbule Hanım, 1922'de Kocayayla'da şehit düşmüştür.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Doğum
- 1901 veya 1902, Gördes, Manisa
- Ölüm
- 17 Mart 1922, Akkocalı, Akhisar
- Bağlı Olduğu Birlik
- Akıncı Birlikleri (İbrahim Ethem Bey komutasında)
- Eşi
- Usturumcalı Halil Efe
- Önemli Olay
- 16 Aralık 1921 Söğütlü köyü çatışması
- Şehadet Yeri
- Kocayayla mevkii, Şahinkaya-Akkocalı köyleri civarı
- Defin Yeri
- Harlak deresi, Dereçatı mevkii (Kocayayla'dan 4 km)
- Anma
- 17 Mart ve kurtuluş yıl dönümlerinde mezarı başında anılıyor
Hayatı ve Ailesi
Gördesli Makbule Hanım, 1901 veya 1902 yılında Manisa'nın Gördes kasabasında doğdu. Babası Abdullah Efendi, annesi Zeliha Hanım'dır. Çocukluk yıllarında ailesinden ata binmeyi, avcılığı ve ev işlerini öğrendi; çevresinde "Asker Makbule" lakabıyla tanındı. Henüz 12 yaşındayken babasını kaybetti.
I. Dünya Savaşı'nın ardından Manisa'nın 25 Mayıs 1919'da işgal edilmesiyle Gördes'te Kuvayı Milliye teşkilatı kuruldu. Bölgede Sarı Mehmet Efe, Halil Efe, Saçlı Efe, Parti Pehlivan ve Ali Bey çeteleri oluştu. Makbule Hanım, Parti Pehlivan çetesine katıldı; kısa süre sonra çeteler tek bir efe teşkilatı altında birleşti.
Millî Mücadele'deki Rolü
Gördes kasabası 15 Temmuz 1920'de Yunan işgaline uğradı. Yunan kuvvetleri 21-22 Mayıs 1921 tarihlerinde kasabayı topa tutup kundaklayarak tamamen yaktı. Bu olayın ardından Makbule Hanım, 1921 yılının Temmuz sonunda Usturumcalı Halil Efe ile evlendi; düğün Demirci'de Kaymakam'ın evinin avlusunda yapıldı.
Evlendikten sonra eşiyle birlikte İbrahim Ethem Bey komutasındaki Akıncı Birlikleri'ne katıldı. Sakarya Muharebesi sırasında Afyon mevzilerine çekilen Yunan birliklerinin Gördes civarına yeniden gelmesi üzerine Akıncı Birlikleri pusu hazırlığına girişti. Makbule Hanım, müfrezesiyle kalmakta ısrar etti. 16 Aralık 1921 gecesi Söğütlü köyüne ulaşan müfreze düşmanla çatıştı; Makbule bu çatışmada büyük yararlılık gösterdi.
Şehadeti
Akıncı Birliği, 16 Mart 1922'de Şahinkaya ve Akkocalı köyleri civarındaki Kocayayla mevkiinde baskına uğradı. Çarpışma sırasında vurulan Gördesli Makbule, aynı gün şehit oldu ve cenazesi Kocayayla'ya defnedildi.
Nasıl şehit olduğuna dair kaynaklarda farklı bilgiler bulunur. 1922 tarihli, İbrahim Ethem imzalı harp raporunda şu ifade yer alır: "Şehit Halil Efe'nin ailesi Makbule Hanım, zevci gibi, birkaç müsademeye girmiş ve Kocayayla muharebesinde ihraz-ı rütbe-i şahadet eylemiştir."
Hatırası ve Anma
Gördesli Makbule'nin hatırası, Gördes ilçe merkezindeki Şehit Makbule Hanım Meydanı'nda, ilçedeki Şehit Makbule Hanım İlköğretim Okulu'nda, Sındırgı'daki bir lisede, Demirci'deki Kaymakamlık binası önündeki heykelde ve Manisa'daki bir parkta yaşatılmaktadır. Gördes belediye alanında Halil Efe ile birlikte heykeli bulunur.
Eşi Halil Efe, Makbule Hanım'dan iki ay sonra, 17 Mayıs 1922'de Selendi'de bir çarpışmada hayatını kaybetti. Makbule Hanım'ın Kocayayla'daki mezar yeri, düşman eline geçmemesi için uzun süre gizli tutuldu. 2000 yılında başlatılan çalışmalar sonucunda mezarının, Kocayayla'dan 4 km uzaklıktaki Harlak deresinin Dereçatı mevkisinde olduğu tespit edildi. Kurtuluşun 90. yıldönümünde mezar yeri ve çevresi düzenlenerek mezar taşı ve küçük bir anıt yaptırıldı. Gördesli Makbule, Gördes'in düşman işgalinden kurtuluş yıl dönümlerinde ve 17 Mart vefat tarihinde mezarı başında düzenlenen etkinliklerle anılmaktadır.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Gördesli Makbule» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.