Fırat Kalkanı Harekâtı

Harekâtın Arka Planı

2016 yazında, ABD destekli YPG güçleri Menbic'i IŞİD'den alarak Fırat'ın batısına geçmiş ve Cerablus ile El-Bab hattında ilerleyişini sürdürmüştür. Türkiye, Fırat'ın batısını kırmızı çizgi olarak tanımlamış; ancak uluslararası toplumdan beklenen destek gelmemiştir. Bu durum, Türkiye'nin sınır güvenliğini sağlamak için inisiyatif almasını zorunlu kılmıştır.

22 Ağustos 2016'da IŞİD'in Karkamış'a yönelik havan saldırısı, harekâtın fitilini ateşlemiştir. Türk topçusunun misillemesiyle Cerablus ve Menbic yoğun ateş altına alınmış, sivil halk güvenli bölgelere tahliye edilmiştir.

Cerablus'un Kurtarılması

24 Ağustos 2016 sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri, 'Cerablus'u IŞİD'den almak' hedefiyle harekâtı başlatmıştır. İlk saatlerde 294 topçu atışı yapılmış, 81 hedef imha edilmiştir. Ardından tank ve zırhlı birlikler sınırı geçerek ÖSO mensuplarıyla birleşmiş; ABD de hava desteği sağlamıştır.

Operasyonun ilk gününde Keklice kasabası ele geçirilmiş, 15 saat içinde Cerablus tamamen kontrol altına alınmıştır. Türk ordusu bu harekât sırasında kayıp vermemiş, yalnızca bir ÖSO mensubu şehit olmuştur. Suriye hükûmeti bu durumu 'egemenlik ihlali' olarak kınamış, ancak Türkiye kararlılığını sürdürmüştür.

Çobanbey ve İkinci Cephe

3 Eylül 2016'da operasyonun ikinci evresi başlamış; Türk zırhlı birlikleri Kilis'in Elbeyli ilçesinden Suriye'ye giriş yaparak Çobanbey (El Rai) yönünde ilerlemiştir. ÖSO birlikleri Arap İzzah, Er Fursan ve El Rai bölgelerinde toprak kazanmış, Kubba Turkuman Havaalanı IŞİD'den alınmıştır.

4 Eylül'de Azez-Cerablus hattı tamamen kontrol altına alınmış, IŞİD'in sınırdaki varlığı sona erdirilmiştir. Bu süreçte Türk Silahlı Kuvvetleri 383 hedefe 1599 atım yapmış, 11 mayın ve 325 el yapımı patlayıcı imha edilmiştir. 5 Eylül'de Azez-Cerablus arasındaki hat ulaşıma açılmış, bölgedeki güvenlik tesis edilmiştir.

El-Bab Mücadelesi ve Zorlu Günler

Harekâtın en çetin çatışmaları El-Bab bölgesinde yaşanmıştır. 21 Aralık 2016'da IŞİD'in bombalı araçla düzenlediği intihar saldırısında 14 Türk askeri şehit olmuş, 33 asker yaralanmıştır. Türk Hava Kuvvetleri derhal karşılık vermiş, 67 hedef vurulmuş ve 138 IŞİD militanı etkisiz hale getirilmiştir.

24 Şubat 2017'de TSK destekli ÖSO, El-Bab'ın kontrolünü tamamen ele geçirmiştir. Bu zafer, harekâtın seyrini değiştirmiş ve bölgedeki terör unsurlarının belini kırmıştır. Operasyon boyunca 243 yerleşim yeri ve yaklaşık 2015 km² alan kontrol altına alınmıştır.

Harekâtın Sonuçlanması ve MGK Bildirisi

29 Mart 2017'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında toplanan Millî Güvenlik Kurulu, harekâtın başarıyla tamamlandığını ilan etmiştir. Bildiride, sınır güvenliğinin sağlandığı, DEAŞ tehdidinin bertaraf edildiği ve yerinden edilmiş Suriyelilerin güvenli dönüşü için zemin hazırlandığı vurgulanmıştır.

Bu sonuç, Türkiye'nin sınır ötesi operasyon kabiliyetini ve kararlılığını göstermiş; bölgede kalıcı istikrarın tesisine yönelik önemli bir adım olmuştur. Fırat Kalkanı, sonraki harekâtlar için de bir model teşkil etmiştir.

Uluslararası Tepkiler

Harekâta yönelik uluslararası tepkiler farklılık göstermiştir. ABD, Türkiye'nin IŞİD'le mücadelesine destek verdiğini açıklamış; Fransa ve Almanya anlayışla karşıladıklarını belirtmiştir. Rusya ise Şam yönetimiyle iş birliği çağrısında bulunmuş, İran toprak bütünlüğüne saygı vurgusu yapmıştır.

Suriye hükûmeti operasyonu 'egemenlik ihlali' olarak nitelendirmiş, PYD lideri Salih Müslim ise tehditkâr açıklamalarda bulunmuştur. Buna rağmen Türkiye, uluslararası hukuktan doğan meşru müdafaa hakkını kullanarak harekâtı kararlılıkla sürdürmüştür.

Operasyon Sonrası ve Bölgesel Etkiler

Fırat Kalkanı bölgesi, Türk ordusunun kontrolünde güvenli hale getirilmiş; yerel halkın yaşamına dönüşü sağlanmıştır. Ancak 15 Temmuz 2020'de Rusya Hava Kuvvetleri'ne ait savaş uçakları El-Bab'ta sivillerin yaşadığı bir binayı bombalamış, bir sivil hayatını kaybetmiş, ondan fazla kişi yaralanmıştır. Bu saldırı, bölgedeki hassasiyeti bir kez daha ortaya koymuştur.

Harekât, Türkiye'nin sınır güvenliği politikasının temel taşlarından biri olmuş; Zeytin Dalı ve Barış Pınarı harekâtlarına zemin hazırlamıştır. Ayrıca, terörle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemini göstermiştir.

Vefa ile

Fırat Kalkanı Harekâtı, vatan toprağını korumak için sınır ötesinde mücadele eden kahraman şehitlerimizin aziz hatırasını milletimizin gönlünde yaşatmaktadır. Onların fedakârlıkları, Türk ordusunun sınır güvenliğindeki kararlılığının ve milletimizin birlik ruhunun ebedi sembolüdür.