Bilgi Merkezi / Rehber
Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi
Büyük Taarruz, Türk Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası olan ve düşman kuvvetlerinin kesin olarak yenilgiye uğratıldığı genel saldırıdır. Bu harekât, 26 Ağustos 1922'de başlamış, 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile taçlanmış ve 9 Eylül'de İzmir'in kurtarılmasıyla sonuçlanmıştır.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Tarih
- 26 Ağustos - 18 Eylül 1922
- Yer
- Afyonkarahisar, Kütahya, Uşak, İzmir ve Batı Anadolu
- Sonuç
- Kesin Türk zaferi; Yunan ordusunun Anadolu'yu terk etmesi
- Başkomutan
- Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa
- Komutanlar
- İsmet Paşa, Fevzi Paşa, Kâzım Paşa
- Önemli Tarih
- 30 Ağustos 1922 - Başkomutanlık Meydan Muharebesi
- Önemli Tarih
- 9 Eylül 1922 - İzmir'in kurtuluşu
- Esir Sayısı
- 20.826 Yunan askeri
Taarruz Öncesi Hazırlıklar
Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasına rağmen, Türk ordusu Yunan kuvvetlerini kesin olarak yok edecek durumda değildi. Bu nedenle geniş kapsamlı bir hazırlık sürecine girildi. Halktan son bir kez fedakârlık istenerek tüm mali kaynaklar seferber edildi, subay ve askerler taarruz için eğitildi. Doğu ve Güney cephelerindeki birlikler Batı Cephesi'ne kaydırıldı. İstanbul'daki dernekler, İtilaf Devletleri'nin depolarından kaçırdıkları silahları Ankara'ya ulaştırdı.
Bir yıllık hazırlık sonucunda Türk ordusundaki asker sayısı 186.000'e yükseltildi. Ancak süvari birlikleri dışında Yunan kuvvetlerine karşı sayısal bir üstünlük sağlanamadı; ancak bir denge kurulabildi. Taarruz kararı gizli tutuldu ve yalnızca üç kişiyle paylaşıldı: Cephe Komutanı İsmet Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Millî Savunma Bakanı Kâzım Paşa.
Taarruzun Başlaması
26 Ağustos 1922 Cumartesi sabahı, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile birlikte Kocatepe'deki yerini aldı. Topçu birlikleri saat 04.30'da tanzim ateşi başlattı, saat 05.00'te önemli noktalara yoğun topçu ateşi yapıldı. Türk piyadeleri sabah 06.00'da Tınaztepe'ye hücum ederek tel örgüleri aştı ve süngü hücumuyla tepeyi ele geçirdi. Ardından Belentepe ve Kalecik-Sivrisi kurtarıldı.
Taarruzun ilk günü, 1. Ordu birlikleri 15 kilometrelik bir bölgede düşmanın birinci hat mevzilerini ele geçirdi. 5. Süvari Kolordusu, Ahır Dağları üzerinden düşman gerisine sızarak ulaştırma kollarına başarılı taarruzlarda bulundu. 27 Ağustos'ta Türk birlikleri Afyonkarahisar'ı geri aldı.
Başkomutanlık Meydan Muharebesi
28 ve 29 Ağustos günlerinde süren taarruz harekâtı, 5. Yunan Tümeni'nin çevrilmesiyle sonuçlandı. 29 Ağustos gecesi komutanlar, düşmanın çekilme yollarının kesilmesi ve tamamen teslim olmasının sağlanması kararını aldı. Bu karar süratle uygulandı.
30 Ağustos 1922 Çarşamba günü, Türk ordusunun kesin zaferiyle sonuçlanan harekât, Türk askerî tarihine Başkomutanlık Meydan Muharebesi olarak geçti. Düşman ordusunun büyük kısmı dört taraftan sarılarak yok edildi veya esir edildi. Mustafa Kemal Paşa, bu muharebeyi Zafertepe'den bizzat yönetti. Aynı günün akşamında Kütahya geri alındı.
Hava Harekâtı ve Takip
Savaş havada da sürdü. 26 Ağustos'ta hava bulutlu olmasına rağmen Türk uçakları keşif, bombalama ve kara birliklerini koruma görevleri yaptı. Hava çarpışmalarında üç Yunan uçağı kendi hatlarının gerisine inmek zorunda kaldı, bir Yunan uçağı da Yüzbaşı Fazıl tarafından düşürüldü.
Anadolu'daki Yunan kuvvetlerinin yarısı imha veya esir edildi. Kalan birlikler üç grup halinde çekildi. Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa Çalköy'de bir araya gelerek ordunun büyük kısmının İzmir istikametinde ilerlemesine karar verdi. Bu görüşmenin ardından Mustafa Kemal Paşa tarihî emrini verdi: "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!"
İzmir'in Kurtuluşu ve Sonuç
1 Eylül 1922'de takip harekâtı başladı. Yunan birlikleri İzmir, Dikili ve Mudanya'ya düzensiz olarak çekildi. Yunan ordusu Başkomutanı General Nikolaos Trikupis, kurmayları ve 6.000 asker 2 Eylül'de Uşak'ta esir düştü. Trikupis, başkomutanlığa atandığını Mustafa Kemal Paşa'dan öğrendi.
Türk ordusu 15 günde 450 kilometre ilerleyerek 9 Eylül 1922 sabahı İzmir'e girdi. 2. Süvari Tümeni Sabuncubeli'nden, 1. Süvari Tümeni Kadifekale'ye doğru ilerledi. Yüzbaşı Şerafettin Bey Hükûmet Konağı'na, Yüzbaşı Zeki Bey Kumandanlık Dairesi'ne, 4. Alay Komutanı Reşat Bey Kadifekale'ye Türk bayrağını çekti. 18 Eylül'de Yunan ordusunun Anadolu'yu tamamen terk etmesiyle savaş sona erdi.
Kayıplar ve Ele Geçirilenler
Büyük Taarruz boyunca Türk ordusunun muharip zayiatı, 26 Ağustos'tan 9 Eylül'e kadar 2.318 ölü, 9.360 yaralı, 1.697 kayıp ve 101 esir olarak kaydedildi. 18 Eylül'e kadar olan süreçte toplam 2.543 ölü ve 9.855 yaralı verildi.
Yunan ordusundan 20.826 asker esir alındı. Ele geçirilen malzemeler arasında 365 top, 7 uçak, 656 kamyon, 336 ağır ve 1.164 hafif makineli tüfek, 32.697 piyade tüfeği ve 294.000 el bombası bulunuyordu. Taarruz sırasında ele geçirilen ve ihtiyaç fazlası olan hayvanlar halka dağıtıldı. Esir alınan askerlerden 23 inşaat taburu kurularak yıkılan yol ve demiryollarının onarımında çalıştırıldı.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Büyük Taarruz» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.