Bilgi Merkezi / Rehber
Birinci İnönü Muharebesi
Birinci İnönü Muharebesi, 6 Ocak 1921'de Yunan kuvvetlerinin iki koldan taarruzuyla başlayan ve 11 Ocak'a kadar süren çatışmalardır. Ankara Hükümeti kuvvetleri, İnönü mevzilerinde gösterdiği direnişle Yunan ilerleyişini durdurmuş, bu muharebe Türk düzenli ordusunun Batı Cephesi'ndeki ilk büyük sınavı olmuştur.
Son gözden geçirme: 10.10.2026
- Tarih
- 6-11 Ocak 1921
- Yer
- İnönü-Eskişehir bölgesi
- Sonuç
- Yunan taarruzunun durdurulması, Türk savunma başarısı
- Yunan Komutan
- General Papoulas
- Türk Komutan
- Albay Mustafa İsmet (İnönü)
- Yunan Kuvvetleri
- İki kolordu, yedi piyade tümeni, bir süvari tugayı
- Türk Kuvvetleri
- 24. Tümen, 11. Tümen, 61. Tümen, 1. Süvari Tugayı ve diğer birlikler
Savaşın Arka Planı
15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgaliyle başlayan Yunan ilerleyişi, 1920 yazında Balıkesir, Bursa ve Uşak bölgelerini kapsayacak şekilde genişlemişti. Yunanistan'da seçimler sonrası kurulan hükümet, İtilaf Devletleri nezdinde itibar kazanmak için Anadolu'da askeri bir başarı elde etmeyi gerekli görüyordu. Kral Konstantin'in savaşa devam edileceğini açıklaması da bu siyasi ortamı pekiştiriyordu.
Türk tarafı ise Çerkez Ethem Ayaklanması ile uğraşmakta, düzenli ordu yapılanmasını henüz tamamlayamamıştı. Bu durum, Yunan kuvvetlerinin taarruzu için uygun bir zemin hazırlıyordu.
Tarafların Güçleri
Yunan Küçük Asya Ordusu, iki kolordu halinde yedi piyade tümeni ve bir süvari tugayından oluşuyordu. 3. Kolordu Bursa yöresinde, 1. Kolordu ise Uşak bölgesinde konuşlanmıştı.
Türk Batı Cephesi'nde Bursa bölgesinde 24. Tümen gözetleme ve örtme görevi yapıyordu. Bu tümen, dört piyade alayı, üç süvari bölüğü ve bir hücum taburundan oluşuyordu. Kütahya bölgesinde ise 11. ve 61. Tümenler ile 1. Süvari Tugayı Çerkez Ethem kuvvetlerine karşı konuşlanmıştı.
Harekat Planları
Türk tarafının Batı Cephesi'nde önceden hazırlanmış bir harekât planı yoktu. Genelkurmay, Çerkez Ethem sorunu çözülmeden ve düzenli ordu tamamlanmadan büyük bir taarruzu zamansız buluyordu. Yunan taarruzu başlayınca hızla bir plan oluşturuldu: Çerkez Ethem harekâtı geçici olarak durdurulacak, 11. Tümen ve diğer birlikler İnönü'ye kaydırılacak, Gediz'de 61. Tümen ve 1. Süvari Tugayı bırakılacaktı.
Yunan harekât planı ise sınırlı hedefliydi. Amaç, Bilecik-Bozüyük-Eskişehir bölgesinde toplanan Türk kuvvetlerini dağıtmak, askeri malzemeyi ve demiryolu hatlarını imha etmekti. General Papoulas komutasındaki ordu, üç taarruz grubuna ayrılmıştı: Ana taarruz grubu Bursa-Eskişehir hattında, yan taarruz grubu Yenişehir-Bilecik-Söğüt hattında, güney taarruz grubu ise Uşak-Banaz yönünde ilerleyecekti.
İnönü Mevzii
İnönü Savunma Mevzii, yaklaşık 30 kilometrelik bir savunma hattıydı. Kazancı Deresi mevzii ikiye ayırıyordu. Kuzey kesim Bursa-Yenişehir-Bilecik-Söğüt yaklaşımını, güney kesim ise Bursa-İnegöl-Pazaryeri-Karaköy yaklaşımını örtüyordu. Mevzii, 5 Temmuz 1920'de 20. Kolordu Komutanlığı tarafından planlanmış ve tahkimat çalışmaları aylar boyunca sürdürülmüştü.
Siperlerin büyük bölümü boy siperi haline getirilmişti. Kuzey kesim, ileri gözetleme mevzileri kurmaya elverişli arazi yapısı nedeniyle sağlamdı. Ancak güney kanat, Mezit Vadisi'nin aşılması durumunda kuşatılma tehdidi altındaydı. Bu riski önlemek için Kınık Boğazı'na hareketli birlikler ve yeterli topçu desteği yerleştirilmişti.
Yunan İleri Harekatı ve 6 Ocak
3 Ocak 1921'de 24. Tümen Komutanlığı, Bursa dolaylarında Yunan kuvvetlerinin toplandığını ve Pazaryeri hattından taarruz beklendiğini rapor etti. Bunun üzerine Türk kuvvetleri Pazaryeri yönünde yoğunlaştırıldı, süvari unsurları İnönü Mevzii'ne kaydırıldı.
6 Ocak 1921 sabahı saat 07:00'de Yunan 3. Kolordusu Eskişehir yönünde iki ana kol halinde taarruza başladı. İzmir Tümeni kuzeyden Yenişehir'e, takviyeli Adalar Tümeni ise güneyden İnegöl'e ilerledi. Yunan birlikleri, Türk kuvvetlerinin Çerkez Ethem harekâtıyla meşgul olmasından yararlanarak hızla ilerledi.
Muharebenin Seyri
6-9 Ocak tarihleri arasındaki çatışmalar, örtme ve emniyet kuvvetlerinin harekâtı şeklinde geçti. Asıl muharebeler 10 Ocak'ta İnönü mevzilerinde başladı. Yunan kuvvetlerinin taarruz çıkış hatlarına çekildiği 11 Ocak'a kadar süren çatışmalar, Türk savunmasının direnişi karşısında sonuçsuz kaldı.
Yunan General Trikupis anılarında, Avgin Savaşı olarak andığı bu muharebeyi 'en kanlı savaşlardan biri' olarak nitelendirmiş ve Türk askerlerinin 'işitilmemiş bir cesaret ve taassupla' çarpıştığını yazmıştır. Türk tarafından Yarbay Hakkı ise Batı Cephesi'nin İnönü'de sayıca üstün olduğunu belirtmiştir. Ancak kaynaklarda tarafların sayıları ve kayıpları konusunda farklı tahminler bulunmaktadır.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Birinci İnönü Muharebesi» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.