Bilgi Merkezi / Rehber
Antep Kuşatması
Antep Kuşatması, Kuvâ-yi Milliye birlikleri ile Fransız işgal kuvvetleri arasında yaşanan ve 10 ay boyunca süren kanlı bir direnişin hikâyesidir. 9 Şubat 1921'de şehrin Fransızların eline geçmesiyle sonuçlanan kuşatma sırasında Fransız ordusu 70.000 ila 80.000 top mermisiyle şehri bombardımana tutmuş, 8.000 bina harap olmuş ve 6.000'den fazla Türk, çoğunluğu sivil, hayatını kaybetmiştir. Bu direniş, Türk milletinin bağımsızlık azmini ve vatan sevgisini tüm dünyaya göstermiştir.
Son gözden geçirme: 11 Ekim 2026
- Tarih
- Nisan 1920 - 9 Şubat 1921
- Yer
- Antep (günümüzde Gaziantep)
- Sonuç
- Şehrin Fransızların eline geçmesi, ardından Ankara Antlaşması ile geri alınması
- Kayıplar
- 6.000'den fazla Türk (çoğu sivil) öldü
- Maddi Hasar
- 8.000 bina harap oldu, bir o kadar bina hasar gördü
İngiliz İşgali ve İlk Direniş
Mondros Mütarekesi'nin ardından İngiliz birlikleri, 6 Aralık 1918'de Kilis'i işgal etti. Ardından 17 Aralık 1918'de Antep'e giren İngiliz askerleri, kente yerleşerek haberleşmeyi denetim altına aldı. İşgal sırasında bölgeye dönen Ermenilerin de desteğiyle halka baskılar arttı; şehrin ileri gelenleri çeşitli bahanelerle sürgüne gönderildi. Antep halkı bu işgale boyun eğmedi; bir miting düzenleyerek protesto etti. Belediye Başkanı Lütfi Bey'in haykırışlarıyla başlayan tepki, Bülbülzade Hacı Abdullah Efendi önderliğinde Cemiyet-i İslamiye'nin kurulmasına zemin hazırladı.
Fransız İşgali ve Şehitkamil Olayı
İngilizlerin 1919 Eylül'ünde bölgeyi boşaltmasının ardından Fransız birlikleri 29 Ekim 1919'da Kilis'i, 5 Kasım 1919'da da Antep'i işgal etti. Fransız askerleri arasında bölgeden göç eden Ermeniler de vardı; Senegalli askerlerden oluşan avcı bölükleri de kullanıldı. Fransızlar, resmi binalara Türk bayrağı çekilmesini yasakladı ve bölgenin adını 'Kilikya' olarak değiştirdi. Bu baskılar sırasında Mehmet Kamil adlı küçük bir çocuk, annesini Fransız askerlerinin sarkıntılığından korumaya çalışırken şehit edildi. Babası Ökkeş Ağa, Fransız komutanın teklif ettiği kan parasını reddederek, 'Oğlum şehit edildi. Milletim intikamını alacaktır.' diyerek milletin onurunu korudu. Bu olay, Şehitkamil Olayı olarak tarihe geçti.
Milli Teşkilatlanma ve Direniş Hazırlıkları
Sivas Kongresi'ne Antep adına katılan Kara Vasıf Bey'in girişimleriyle Cemiyet-i İslamiye, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Antep Şubesi'ne dönüştü. Aralık 1919'a kadar bölgedeki tüm Müslüman halk üye olarak kaydedildi. 30 Aralık 1919'da Antepliler, Ermeni ve Fransızlara karşı büyük bir gövde gösterisi yaptı; şehirde savaş havası hakimdi. Bu hazırlıklar, 1920 Nisan ayında başlayacak olan direnişin temelini oluşturdu.
Kuşatma ve 10 Aylık Direniş
1920 yılının Nisan ayı başında Türk Milli kuvvetleri Antep'te ayaklanma başlatarak Fransız askerlerini şehirden çıkardı. Bunun üzerine Fransa, Suriye'den takviye kuvvetler getirerek şehri kuşattı. 10 ay süren kuşatma boyunca Antep'e erzak ve mühimmat yardımı yapılamadı; şehirde açlık ve susuzluk en üst seviyeye ulaştı. Fransız ordusu, 70.000-80.000 top mermisiyle şehri bombardımana tuttu; 8.000 bina harap oldu, bir o kadar bina hasar gördü. 6.000'den fazla Türk, çoğunluğu sivil, hayatını kaybetti. Bu süreçte Şahin Bey, Karayılan ve Akbaba gibi kahramanların önderliğinde yürütülen savunma, Türk milletinin direniş azmini tüm dünyaya gösterdi.
Şehrin Teslimi ve Gazi Unvanı
Kuşatma altında geçen 10 ayın ardından, 9 Şubat 1921 tarihinde Antep, Fransa birliklerine teslim oldu. Ancak bu teslimiyet, Türk milletinin hafızasında bir yenilgi olarak değil, destansı bir direnişin simgesi olarak yer etti. Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ile bölge Türkiye'ye geri verildi. TBMM, bu kahramanlık mücadelesini onurlandırmak amacıyla Antep'e 'Gazi' unvanını verdi. Bugün Gaziantep olarak anılan şehir, bu unvanıyla gurur duymaktadır.
Vefa ile
Antep Kuşatması, Türk milletinin bağımsızlık uğruna neleri göze alabileceğinin en çarpıcı örneklerinden biridir. Şehitlerimizin aziz hatırası önünde saygıyla eğiliyor, bu toprakları bize vatan kılan tüm kahramanları rahmet ve minnetle anıyoruz.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Antep Kuşatması» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.