18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Zaferi

Savaşın Arka Planı

I. Dünya Savaşı öncesinde Avrupa'daki büyük devletler, sanayileşmenin getirdiği ham madde ve pazar ihtiyaçlarıyla birlikte etki alanlarını genişletmek için kıyasıya rekabet ediyordu. Bu rekabet, Birleşik Krallık, Fransa ve Rusya'nın oluşturduğu İtilaf Devletleri ile Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya'nın oluşturduğu İttifak Devletleri arasında bloklaşmaya yol açtı. 1914 yılında Avusturya-Macaristan veliahtının bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi, savaşın fitilini ateşledi ve kısa sürede Avrupa genelinde bir çatışmaya dönüştü.

Almanya, iki cepheli savaştan kaçınmak için Schlieffen Planı'nı uygulamaya koydu ancak bu plan başarısız oldu. Rusya'nın mühimmat ve askeri malzeme ihtiyacı, İtilaf Devletleri'ni Rusya'ya yardım götürebilecek yollar aramaya yöneltti. Kuzey ve kara yolları kapalı olduğundan, tek umut Osmanlı İmparatorluğu'nun denetimindeki Çanakkale ve İstanbul boğazlarıydı.

Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Osmanlı İmparatorluğu, Almanya'nın Rusya'ya savaş ilan etmesinin hemen ardından Almanya ile ittifak antlaşması imzaladı. Enver Paşa, seferberliğin tamamlanmaması ve Çanakkale savunmasının hazır olmaması nedeniyle savaşa girmeyi ertelemeye çalıştı. Ancak Almanya'nın baskıları sonucu, Akdeniz'den kaçan Goeben ve Breslau savaş gemilerinin İstanbul'a gelmesiyle süreç hızlandı. Bu gemilerin Osmanlı Donanması'na katılması ve 27 Ekim 1914'te Rus limanlarını bombalaması üzerine Rusya, Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etti.

Deniz Harekâtı ve 18 Mart 1915

Birleşik Krallık Savaş Konseyi, Winston Churchill'in desteğiyle Çanakkale Boğazı'nın donanmayla geçilerek İstanbul'un işgalini öngören bir plan hazırladı. Plan kapsamında Birleşik Krallık ve Fransa gemilerinden oluşan donanma, 1915 Şubat ayında Boğaz'a geniş çaplı saldırılar başlattı. 19 ve 25 Şubat bombardımanlarının ardından asıl büyük saldırı 18 Mart 1915'te yapıldı. Ancak Birleşik Donanma ağır kayıplar verdi ve deniz harekâtından vazgeçmek zorunda kaldı.

Kara Muharebeleri

Deniz harekâtının başarısız olması üzerine Müttefikler, kara harekâtıyla Osmanlı sahil topçu bataryalarını ele geçirmeyi planladı. 25 Nisan 1915'te Britanya ve Fransa kuvvetleri Gelibolu Yarımadası'nın güneyinde beş noktada karaya çıkarıldı. Seddülbahir ve Arıburnu sahillerinde köprübaşları oluşturmayı başarsalar da Osmanlı kuvvetlerinin inatçı savunması karşısında ilerleyemediler. 6 Ağustos'ta Suvla Koyu'na yapılan üçüncü çıkarma da başarısız oldu. Kurmay Albay Mustafa Kemal'in 9 Ağustos'taki Birinci Anafartalar ve ertesi gün Kocaçimentepe-Conk Bayırı hattındaki karşı taarruzları, Anzak birliklerini geri attı. İkinci Anafartalar Muharebesi'nde de Osmanlı savunması aşılamadı.

Geri Çekilme ve Sonuç

Müttefik kuvvetleri, tüm çıkarma ve taarruz girişimlerinin başarısız olması üzerine Gelibolu Yarımadası'nı 1915 yılı Aralık ayında tahliye etti. Çanakkale Savaşı, iki tarafın da çok ağır kayıplar verdiği bir mücadele oldu. Osmanlı İmparatorluğu'nun savunması, İtilaf Devletleri'nin boğazları geçme ve İstanbul'u alma hedefini engelledi. Bu zafer, Türk milletinin bağımsızlık kararlılığını ve vatan savunmasındaki fedakârlığını simgeleyen önemli bir dönüm noktasıdır.